Reinier adviseert nationale en internationale bedrijven
reinier.russell@russell.nl +31 20 301 55 55Een vrijwilligersorganisatie kan aansprakelijk zijn voor ongevallen die vrijwilligers tijdens hun werkzaamheden overkomen. Maar daar zijn grenzen aan, zo blijkt uit het Kerstboomarrest dat de Hoge Raad op 24 december gewezen heeft. Waar liggen die?
Een mooi verlichte kerstboom in het dorp zorgt voor nog meer kerstsfeer in de donkere wintertijd. Dat vond ook de dorpsraad van het Limburgse Hunsel. Daarom besloot deze zelf de verantwoordelijkheid voor het plaatsen van de boom te nemen, toen de gemeente in 2011 met deze traditie stopte. Het plaatsen van de boom besteedde de dorpsraad uit aan de Stichting Speelruimte.
In 2013 ging dat helemaal mis. De zes meter hoge boom stond in een voortuin en moest nog door de vrijwilligers van de stichting worden omgezaagd. Om te voorkomen dat er schade zou ontstaan aan het huis, de schutting en tuinhuisje, moest er een trektouw aan de boom worden bevestigd. Daarvoor was een hoogwerker meegenomen, maar die paste niet in de kleine tuin. En de ladder stond nog in de speeltuin, ruim 600 meter verderop. Bovendien begon het te regenen. Een enthousiaste vrijwilliger klom daarom zelf de boom in om het touw vast te maken. Op 3,5 meter hoogte viel hij echter uit de boom op het tuinhuisje en liep een dwarslaesie op.
Heeft de vrijwilliger recht op schadevergoeding? Of is hij slachtoffer van zijn eigen initiatief?
Volgens de rechtbank moest de vrijwilliger zelf opdraaien voor zijn schade. Hij ging daarom in hoger beroep. Daarin stelde hij de Stichting Speelruimte aansprakelijk als opdrachtgever. Volgens het Hof had de stichting echter geen opdracht gegeven aan de vrijwilligers. Het slachtoffer had immers de vrijheid om niet mee te doen met de kerstactie. Bovendien verdeelden de vrijwilligers de taken op eigen initiatief. En dat eigen initiatief was nu juist wat hier tot het ongeluk had geleid. Van een beroep op werkgeversaansprakelijkheid, waarbij de werkgever in principe aansprakelijk is voor ongevallen tijdens het werk, was daarom geen sprake.
Toch was de stichting aansprakelijk. Zij wist dat een zes meter hoge boom moest worden omgezaagd. Dat dit voor gevaar kan zorgen is duidelijk, zeker in een volle kleine tuin. Dat de vrijwilligers niet beschikten over een voor een dergelijke klus benodigde kwalificaties is ook helder. Daarom had de stichting een zorgplicht en daar had zij niet aan voldaan. Dat zij zelf ook bestond uit vrijwilligers maakte dit niet anders. Zij had dus instructies moeten geven, wat niet was gebeurd. Ook ontbraken de juiste materialen: de hoogwerker paste niet in de tuin en de ladder lag nog in de speeltuin.
De vrijwilliger had zelf echter ook schuld. Hij was op eigen initiatief in de boom geklommen, omdat hij vanwege de regen niet wilde wachten, totdat de ladder gehaald was. Uiteindelijk leidde dit tot het oordeel dat de Stichting Speelruimte voor 75% aansprakelijk was en de onfortuinlijke vrijwilliger voor 25%.
De uitspraak van het Hof werd in cassatie bevestigd door de Hoge Raad. Helaas zonder toelichting. Wel zette de Advocaat-Generaal in zijn conclusie nog even op een rijtje wanneer de wettelijke regeling voor werkgeversaansprakelijkheid geldt voor opdrachtgevers van vrijwilligers:
Aan al deze drie voorwaarden moet zijn voldaan. En daarnaast geldt bij het werken met vrijwilligers dus nog de normale aansprakelijkheid. Maar de drempel daarvoor ligt hoger dan die bij werkgeversaansprakelijkheid.
Bent u bestuurder van een organisatie met vrijwilligers en wordt uw organisatie aansprakelijk gesteld? Of wordt u als bestuurder zelf aansprakelijk gesteld en zoekt u juridische bijstand? Wij hebben ruime ervaring in de ondersteuning van goede doelen en zijn u graag van dienst. Neem contact met ons op:
Banken kunnen op grond van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) verplicht zijn een klant te weigeren of de relatie met de klant te beëindigen. Ook goede doelen kan dit overkomen. Wanneer mag een bank de relatie beëindigen? En moet een klant meewerken aan het onderzoek van een bank?
De Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties (Wtmo) legde enkele nieuwe verplichtingen op aan goede doelen. Het wetsvoorstel is echter op 24 maart 2026 door de Eerste Kamer verworpen.
De statutair bestuurder heeft minder ontslagbescherming, maar er moet wel een redelijke grond voor het ontslag aanwezig zijn. Anders moet de werkgever een billijke vergoeding betalen. Die kan hoog zijn, zo blijkt uit een recente uitspraak. Waarom moest de werkgever deze vergoeding betalen?
De Europese AI Act verplicht werkgevers om te zorgen dat werknemers voldoende kennis hebben van de AI-systemen. Dat kan door middel van trainingen, maar ook door een op het bedrijf toegesneden AI-beleid. Wat moet u in een dergelijk beleid opnemen? Welke rol speelt de ondernemingsraad bij de invoering van het AI-beleid?
Een werknemer die niet goed presteert mag ontslagen worden. Maar dan moet deze wel eerst de kans hebben gekregen om het functioneren te verbeteren door middel van een verbetertraject of PIP. Aan welke eisen moet zo’n traject voldoen?
De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht bij vaststelling, wijziging of intrekking van een beloningssysteem. Is een wijziging van een aandelenregeling een wijziging van het beloningssysteem?
