Heeft u het Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer” gemist? Bekijk hier de opname!

Auteursrecht werknemer of freelancer

Publicatiedatum 17 december 2018
Het auteursrecht komt toe aan degene die het werk heeft gecreëerd. Als het werk in loondienst of in opdracht is vervaardigd, dan komt het auteursrecht toe aan de werkgever of opdrachtgever en niet aan de oorspronkelijke maker, tenzij hierover andere afspraken zijn gemaakt. Discussie over auteursrecht kan worden voorkomen door in een contract duidelijk vast te leggen aan wie het auteursrecht toekomt.

auteursrecht - social media

Auteursrecht

De auteursrechthebbende heeft het uitsluitende recht om zijn of haar werk openbaar te maken en te verveelvoudigen, bijvoorbeeld voor de verkoop ervan. Het is dus belangrijk om te weten wie het auteursrecht op een werk heeft.

Het uitgangspunt in het auteursrecht is dat de maker van een werk het auteursrecht daarop verkrijgt. Er is sprake van een werk in de zin van het auteursrecht als het gaat om letterkunde, wetenschap of kunst. Ook industriële ontwerpen en computerprogramma’s en het voorbereidend materiaal kunnen hieronder vallen.

De uitvoerder die op basis van het ontwerp van de maker een product maakt heeft geen auteursrecht. Deze is ook geen (mede)maker, want hij heeft immers geen invloed gehad op het bedenken van het werk en het nemen van de beslissingen ten aanzien van het ontwerp.

Hoe zit het als de werknemer of opdrachtnemer (indirect) op kosten van de werkgever of opdrachtgever een werk maakt? Ligt het auteursrecht dan nog steeds bij de maker? Nee, in dat geval bestaan er uitzonderingen in het auteursrecht. De maker creëert het werk wel, maar geniet geen auteursrechtelijke bescherming. Er zijn drie categorieën:

  • werkgeversauteursrecht;
  • opdrachtgeversauteursrecht (bij industriële vormgeving);
  • werken openbaar gemaakt door rechtspersonen en vennootschappen.

Bij de hierboven genoemde uitzonderingen hoeft het auteursrecht niet te worden overgedragen aan de werkgever of opdrachtgever, deze heeft automatisch het auteursrecht.

Werkgeversauteursrecht

Gedurende het dienstverband heeft de werkgever de mogelijkheid om de werknemer opdracht te geven tot het maken van een origineel werk, zoals het schrijven van software. In dat geval wordt de werkgever aangemerkt als de maker van het werk. Het maakt hierbij niet uit of het werk is gemaakt door één werknemer of door meerdere, zoals bij het schrijven van computerprogramma’s vaak het geval zal zijn. Aan werkgeversauteursrecht zijn twee voorwaarden verbonden:

  1. Er is sprake van een gezagsverhouding in arbeidsrechtelijke zin. De freelancer en de stagiair vallen dus niet onder het werkgeversauteursrecht.
  2. De creatieve opdrachten die door de werkgever worden gegeven moeten wel vallen onder het ‘takenpakket’ van de werknemer.

De achterliggende gedachte van het werkgeversauteursrecht is dat door het betalen van loon al een vergoeding wordt gegeven voor het creatieve werk dat is geleverd. Als er een creatieve opdracht wordt gegeven en uitgevoerd die niet tot de taak van de werknemer behoort zoals omschreven in de arbeidsovereenkomst, is daar in principe bij het vaststellen van het loon geen rekening mee gehouden en is de oorspronkelijke maker wel auteursrechthebbende.

Opdrachtgeversauteursrecht

Deze regeling geldt alleen op het terrein van industriële vormgeving: het ontwikkelen van producten die industrieel in massa- of serieproductie worden vervaardigd. Dit wordt ook wel de freelanceregeling genoemd, omdat er geen arbeidsrelatie wordt vereist.

De regel die hier geldt is dat het auteursrecht van tekeningen of modellen die op bestelling zijn ontworpen, toekomt aan degene die de bestelling heeft gedaan. De opdrachtgever wordt dus aangemerkt als ‘ontwerper’, tenzij partijen anders zijn overeengekomen.

Rechtspersoon of vennootschap

Bij deze categorie gaat het om een rechtspersoon of vennootschap die een werk openbaar maakt zonder daarbij de naam van de maker te vermelden, bijvoorbeeld een boek of een stoel die op naam van het bedrijf worden gezet. Als de opdracht van de freelancer niet valt onder opdrachtgeversauteursrecht, kan het onder deze regeling vallen. De regel luidt: tenzij wordt bewezen dat het werk onrechtmatig is openbaar gemaakt, wordt de rechtspersoon of vennootschap aangemerkt als maker en geniet deze de auteursrechtelijke bescherming.

Een indicatie dat het auteursrecht niet aan de rechtspersoon toekomt, kan bijvoorbeeld een aangebrachte signatuur van de ‘echte’ maker op het werk zijn die niet overeenkomt met het logo van de rechtspersoon.

Ons advies

  • Spreek duidelijk af in een arbeidsovereenkomst wat valt onder de werkzaamheden van de werknemer en stel zo nodig een intellectueel eigendomsbeding op, zodat de werknemer weet hoe het zit met de auteursrechten.
  • Spreek duidelijk af in een opdrachtovereenkomst aan wie het auteursrecht toekomt.
  • Een maker die in opdracht industriële vormgeving ontwerpt moet expliciet afspraken maken als deze niet wil afzien van zijn auteursrechten.

Meer info

Wilt u weten of u auteursrechthebbende bent? Wilt u dat Russell een beding opstelt over werkgeversauteursrecht of opdrachtgeversauteursrecht? Neem dan contact op met ons:

    Deel op social media

    • ICT, privacy en intellectuele eigendom

    Foto’s op Wikipedia: Vrij herbruikbaar, maar niet zonder voorwaarden

    6 december 2017

    Menig bedrijf of platform maakt gebruik van de “vrije” afbeeldingen op Wikipedia. Vrije afbeeldingen en toch komt er opeens een hoge rekening wegens inbreuk op auteursrechten. Hoe voorkomt u dit?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Geheimhoudingsbeding werknemer

    9 oktober 2018

    Wat is het belang van een geheimhoudingsbeding in een arbeids- of beëindigingsovereenkomst en hoe kan de werkgever dit handhaven?

    lees verder
    • Retail
    • Arbeidsrecht en ontslag

    17 juni 2021: Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer”

    17 juni 2021

    Heeft u het webinar gemist? Bekijk dan de opname hiervan! Als uw werknemer zich ziek meldt, roept dit tal van lastige vragen op. Wat zijn uw re-integratieverplichtingen tijdens de ziekteperiode? Wat mag u – met het oog op privacywetgeving – wel en niet noteren over uw zieke werknemer? Tijdens het webinar op 17 juni 2021 gaven wij een praktische toelichting op deze en andere vragen.

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Ontslag zieke statutair bestuurder

    17 juni 2021

    Een zieke werknemer mag niet worden ontslagen. Een werknemer die weet dat ontslag dreigt, kan echter niet daaraan ontkomen door zich ziek te melden. Maar wanneer weet de werknemer dat dit het geval is? Die vraag stond centraal bij de rechtszaak over het ontslag van de CFO van de Volksbank.

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Let op met de werkgeversverklaring!

    14 juni 2021

    Voor het sluiten van een hypotheek of een huurcontract vragen de bank of de verhuurder vaak om een werkgeversverklaring. Zo’n verklaring kan onbedoelde gevolgen hebben voor de werkgever. Waarop moet u letten?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Wettelijk minimumloon per 1 juli 2021

    2 juni 2021

    De hoogte van het wettelijk minimumloon verandert per 1 juli 2021. Wat zijn de nieuwe bedragen?

    lees verder
    • Expats
    • Arbeidsrecht en ontslag

    The Netherlands: Gateway to Europe

    3 mei 2021

    The Netherlands likes to present itself as “the gateway to Europe.” And not without reason: excellent travel connections (Schiphol Amsterdam Airport and Rotterdam Seaport) and a highly educated population speaking several languages.

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder