Ambtenaar wordt werknemer. Wat verandert er?

Publicatiedatum 11 september 2020
Door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) worden ambtenaren per 1 januari 2020 werknemer. Ze krijgen een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstelling en het gewone arbeidsrecht wordt op hen van toepassing. Rechtszaken zullen voortaan worden behandeld door de civiele rechter in plaats van door de bestuursrechter. Aan de arbeidsvoorwaarden verandert niets en ook de integriteitseisen blijven gelijk.

rutte-iii - social media

Door de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) worden ambtenaren per 1 januari 2020 werknemer. Ze krijgen een arbeidsovereenkomst in plaats van een aanstelling en het gewone arbeidsrecht wordt op hen van toepassing. Rechtszaken zullen voortaan worden behandeld door de civiele rechter in plaats van door de bestuursrechter. Aan de arbeidsvoorwaarden verandert niets en ook de integriteitseisen blijven gelijk.

Wie vallen onder de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren?

De Wnra is van toepassing op alle ambtenaren, met uitzondering van het leger en de politie. Andere uitzonderingen zijn ambtenaren die geen ondergeschikte zijn:

  • politieke ambtsdragers: bijvoorbeeld ministers, staatssecretarissen, commissarissen van de koning, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders;
  • leden van de Eerste en Tweede Kamer, de Raad van State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale ombudsman;
  • leden van adviescolleges en zelfstandige bestuursorganen;
  • de rechterlijke macht: rechters, officieren van justitie en procureurs-generaal;
  • notarissen en gerechtsdeurwaarders.

Wat zijn de belangrijkste wijzigingen in de rechtspositie van ambtenaren?

Ambtenaren krijgen een arbeidscontract in plaats van een aanstelling. De overgang vindt op 1 januari 2020 van rechtswege plaats. De werknemers krijgen dezelfde arbeidsvoorwaarden als in de aanstelling. De arbeidsvoorwaarden kunnen in komende cao’s wel gewijzigd worden.

De rechtspositieregeling voor ambtenaren wordt vervangen door een cao. Dat betekent dat de afspraken uit het arbeidsvoorwaardenoverleg niet meer hoeven te worden omgezet naar een aparte regeling. Zij kunnen worden opgenomen in een cao, die deel uitmaakt van de individuele arbeidsovereenkomst. Door de regeling via de cao krijgt de overheid als werkgever ook meer onderhandelingsvrijheid. Voor een rechtspositieregeling was instemming van de meerderheid van de vakbonden vereist, terwijl bij de cao het voldoende is als de vakbonden representatief zijn.

Het gewone arbeidsprocesrecht en ontslagrecht gaan gelden. Dat wil zeggen dat bij ontslag de werkgever meteen naar UWV of kantonrechter moet gaan. De interne procedure met de mogelijkheid van beroep bij de bestuursrechter vervalt.

Wat blijft gelijk?

Wat niet verandert is de speciale status van ambtenaren, dus

  • geheimhoudingsplicht;
  • verbod op ontvangen van giften;
  • meldplicht andere functies;
  • verplichting zich als goed ambtenaar te gedragen.

Al deze zaken zijn vastgelegd in de Ambtenarenwet 2017. Wel nieuw is dat het personeel in het openbaar onderwijs niet langer aan deze verplichtingen hoeft te voldoen. Daarentegen komt het personeel van de Sociale Verzekeringsbank, De Nederlandsche Bank en UWV juist wel onder deze wet te vallen.

Ons advies

  • Vraag bij een arbeidsgeschil met een ambtenaar advies aan een advocaat met ervaring in het civiele arbeidsrecht.
  • Volg de andere wijzigingen in het arbeidsrecht per 1 januari 2020.

Meer informatie

Wilt u meer weten over het nieuwe arbeidsrecht voor ambtenaren? Zoekt u ondersteuning bij een arbeidsrechtelijk geschil met een ambtenaar? Neem contact met ons op:

    Deel op social media

    Verwante artikelen

    Wilt u meer weten over dit onderwerp of over andere arbeidsrechtkwesties? Lees dan onze blogs of meldt u aan voor onze nieuwsbrief.

    • Arbeidsrecht en ontslag

    Wet arbeidsmarkt in balans aangenomen: 6 belangrijke wijzigingen

    12 juni 2019

    Op 28 mei 2019 heeft ook de Eerste Kamer ingestemd met de Wet arbeidsmarkt in balans (Wab). Deze wet treedt per 1 januari 2020 in werking. Wat zijn de zes belangrijkste veranderingen?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Equality in the workplace: Taking care of female employees

    21 oktober 2021

    Werkgevers moeten hun personeel gelijk behandelen. Om die gelijke behandeling op de werkplek te realiseren moeten zij echter wel rekening houden met genderverschillen. Waar moeten werkgevers op letten als zij voor een bedrijfscultuur willen zorgen waarbij iedereen zich prettig voelt? Wat zijn de rechten van zwangere werkneemsters en van personeelsleden met kinderen? Onze advocaten Priscilla de Leede en Eileen Pluijm beantwoorden deze vragen in hun bijdrage aan Lady Justice, het magazine van de Women Lawyers Section van Primerus.

    lees verder
    • Ondernemingsraad
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Ondernemingsraad: Coronamaatregelen en verplichte vaccinaties

    11 oktober 2021

    Welke rechten heeft de OR ten aanzien van de coronamaatregelen binnen de onderneming? En welke rol speelt de OR als het gaat om de (on)mogelijkheid van verplichte vaccinatie tegen het coronavirus?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Personeel: Wat betekent het uitstel van de handhaving van de Wet DBA voor opdrachtgevers en zzp’ers?

    4 oktober 2021

    De handhaving van de Wet Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties blijft uitgesteld tot er een nieuw kabinet komt. Wat betekent dit voor u als opdrachtgever of zzp’er?

    lees verder
    • Retail
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Questions and challenges during COVID-19: Dutch employment law, tenancy law and contract law

    13 september 2021

    In this article, we will discuss several questions and challenges in the field of Dutch employment law, tenancy law and contract law during COVID-19.

    lees verder
    • ICT, privacy en intellectuele eigendom
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Uberchauffeur is werknemer, geen zelfstandige

    13 september 2021

    Volgens de Rechtbank Amsterdam zijn Uber-chauffeurs werknemers. Zij vallen daarom onder de CAO-taxivervoer met alle daaraan verbonden rechten en plichten. Hoe is de rechtbank tot dit oordeel gekomen? En wat betekent dit voor andere vormen van platformwerk?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Hoe staat het ervoor met de Wet DBA: een update

    9 september 2021

    Het kabinet doet een nieuw voorstel om meer duidelijkheid te geven over wie werknemer en wie zelfstandige is. Wat houdt deze Wet minimumbeloning zelfstandigen en zelfstandigenverklaring in?

    lees verder
    • Ondernemingsrecht

    Is een managementovereenkomst een arbeidsovereenkomst of een opdrachtovereenkomst?

    26 augustus 2021

    Hebben de nieuwe regels van de Hoge Raad voor het beoordelen van arbeidsovereenkomsten ook gevolgen voor de managementovereenkomst? De rechtspraak is er nog niet uit. Dat blijkt uit uitspraken van het Hof Arnhem-Leeuwarden en de Rechtbank Midden-Nederland over de managementovereenkomst van de CFO van de Volksbank.

    lees verder