Paul is een zeer ervaren, creatief en vasthoudend procesadvocaat
paul.russell@russell.nl +31 20 301 55 55Doordat de waarde van kunst sneller stijgt dan de inflatie, is kunst een aantrekkelijk betaalmiddel geworden. Wat kunt u doen wanneer de gekochte kunst vals blijkt te zijn en u dus met valse munt betaald bent?
Hierover bieden drie recente uitspraken van de rechtbank Amsterdam over de verkoop van een miljoenencollectie meer duidelijkheid.
De eigenaar van een kunstcollectie verkoopt deze in januari 2014 via een houdstermaatschappij voor EUR 1.636.000 aan All Art Initiatives B.V. (AAI). Hiermee lost hij een deel van zijn schuld aan het concern waartoe AAI behoort af. In januari 2013 is de collectie in opdracht van de eigenaar getaxeerd op EUR 3.759.100. AAI lijkt dus een goede koop te hebben gedaan met de verzameling die werken omvat van Piet Mondriaan, Max Liebermann, Mary Cassatt, Henri Toulouse-Lautrec, August Macke, Jan Sluijters, George Hendrik Breitner, Isaac Israëls, Maximilien Luce, Edouard Vuillard, James Ensor en Constant Permeke.
Wanneer in januari 2015 twee experts in opdracht van AAI de kunstcollectie bekijken constateren zij dat een groot deel van de werken vals is. AAI vraagt daarop de oorspronkelijke eigenaar om documentatie die de echtheid van de kunstwerken kan onderbouwen, zoals certificaten van echtheid, aankoopnota’s en oeuvrecatalogi. Deze legt alleen een aantal taxatierapporten over, waarin niets vermeld is over de echtheid van de werken, en daar neemt AAI geen genoegen mee.
AAI vordert hierop bij de rechter dat de koopovereenkomst zou worden ontbonden, dan wel vernietigd, wegens bedrog of dwaling, dan wel schadevergoeding wegens non-conformiteit. Omdat de eigenaar dit geweten zou hebben is niet alleen de houdstermaatschappij – waarin de vrijwel waardeloze kunstcollectie is ondergebracht – maar ook hijzelf hoofdelijk aansprakelijk voor de vordering. In de overeenkomst is dwaling uitgesloten als grond voor ontbinding en bedrog kan niet sluitend worden bewezen. Daarom komt alleen schadevergoeding wegens non-conformiteit nog aan de orde in de procedure.
De oorspronkelijke eigenaar stelt dat er geen garantie van echtheid is gegeven en dat AAI als professionele koper zelf een taxatie had moeten laten verrichten. De rechter gaat hier niet in mee. AAI mocht op de drie taxatierapporten afgaan die de eigenaar voorafgaand aan de koop had overhandigd. Bovendien had de eigenaar de waarde van de kunstwerken wel gegarandeerd.
Omdat de taxateurs van beide partijen van mening verschillen over de waarde van de collectie, besluit de rechtbank een eigen deskundige te benoemen. AAI heeft gesteld dat de kunstwerken vals zijn en moet dus bewijzen dat deze stelling juist is. Daarom is de opdracht aan de deskundige niet om te bepalen of de kunstwerken met zekerheid echt zijn, maar om te kijken of er met een grote mate van zekerheid gesteld kan worden dat de werken inderdaad vals zijn. Door deze eis zullen de kunstwerken sneller als “echt” gelden.
Na beoordeling van 127 werken, blijkt een derde zeker vals te zijn en is het grootste deel van de andere werken te hoog getaxeerd. De collectie blijkt geen EUR 3.759.100, maar slechts EUR 906.700 waard te zijn. En dat is flink minder dan de EUR 1.636.000 waarvoor de collectie is gekocht. De verkoper, de houdstermaatschappij, moet dan ook de schade van AAI vergoeden. Die bedraagt EUR 755.300, het verschil tussen de aankoopprijs en de werkelijke waarde van de kunstwerken.
Omdat de kunstcollectie het voornaamste vermogensbestanddeel van de houdstermaatschappij vormt, zal het lastig worden om de schade vergoed te krijgen. De rechter acht namelijk niet bewezen dat de bestuurder van de houdstermaatschappij AAI bewust zou hebben benadeeld. Daarom draait alleen de houdstermaatschappij op voor de schade en de gemaakte proces- en beslagkosten.
Aanleiding voor alle problemen is dat AAI pas na de aankoop de collectie grondig liet beoordelen in plaats van vooraf. Dat is met onderzoek vooraf naar de authenticiteit en de herkomst van de kunstwerken te voorkomen. Russell Advocaten helpt u graag met het opstellen van een koopovereenkomst met de mogelijkheid om bij vervalsingen schade te verhalen. Ook kunnen wij bij geschillen over de authenticiteit van kunst deskundige beoordelaars inschakelen. Neem contact met ons op:
Wat is valse kunst precies? Hoe kunt u voorkomen dat u valse kunst koopt? En wat kunt u doen wanneer u onverhoopt toch een vals kunstwerk blijkt te hebben gekocht?
Hoe voorkomt u als verkoper van kunstwerken aansprakelijkheid wanneer iemand die namens u handelt onjuiste mededelingen over een kunstwerk doet?
Per 1 januari 2026 wijzigt de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (“Wwft”). Dan worden contante betalingen van EUR 3.000 of meer verboden. Wat betekent dit voor de retailsector en de kunsthandel?
Het besturen van een non-profitorganisatie vraagt niet alleen om idealisme en inzet, maar ook om verstandig omgaan met de juridische mogelijkheden en risico’s. Dat maakt het goede doel toekomstbestendig. Wat zijn belangrijke onderwerpen die goed geregeld moeten worden?
Sinds 28 juni 2025 moet iedereen die cultuurgoederen in de EU wil invoeren over een invoervergunning beschikken of een importeursverklaring indienen. Wanneer is welk document nodig? En wat zijn de gevolgen hiervan voor kunsthandelaren, galeries, veilinghuizen en verzamelaars, zowel binnen als buiten de EU?
Werknemers die alcohol en drugs gebruiken tijdens het werk of die onder invloed aan het werk willen gaan, het blijft een probleem voor werkgevers. Welke maatregelen kunt u daartegen nemen? Mag u een werknemer testen als u vermoedt dat deze onder invloed is?
