Heeft u het Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer” gemist? Bekijk hier de opname!

Kunst en recht: Valse kunst: voorkomen en genezen

Publicatiedatum 19 september 2016
Wat is valse kunst precies? Hoe kunt u voorkomen dat u valse kunst koopt? En wat kunt u doen wanneer u onverhoopt toch een vals kunstwerk blijkt te hebben gekocht?

valse-kunst-social-media.72ecea

Boze tongen beweren dat 20% van de in Nederland verhandelde kunst vals is. Ook internationaal zijn er geregeld schandalen rond vervalste werken van moderne kunstenaars als Pablo Picasso, Jackson Pollock en Mark Rothko. De hoge prijzen voor hun werken en de schijnbaar eenvoudige gebruikte technieken zorgen dat deze artiesten een grote aantrekkingskracht uitoefenen op vervalsers. Maar wat is valse kunst nu eigenlijk? Hoe kunt u voorkomen dat u valse kunst koopt? En wat kunt u doen wanneer u onverhoopt toch een vals kunstwerk blijkt te hebben gekocht?

Wat is valse kunst?

Kunst is vals te noemen wanneer deze is toegeschreven aan een ander dan de maker van het kunstwerk. Dat kan op verschillende manieren gebeuren:

  • Het werk is voorzien van een valse signatuur. Hierbij kan het gaan om een speciaal voor dit doel gemaakt werk of om een al bestaand werk van een andere kunstenaar dat door de signatuur een hogere waarde krijgt.
  • De herkomst of provenance van een (ongesigneerd) kunstwerk is vals, zoals een certificaat van echtheid, aankoopnota’s, etiketten van vorige eigenaars of van tentoonstellingen.
  • De verkoper noemt mondeling een valse naam van de maker.

Om te voorkomen dat een vals kunstwerk ontmaskerd wordt, zal meestal een combinatie van bovengenoemde methoden gebruikt worden.

Niet vals en ook niet (helemaal) echt

Tussen vals en echt loopt niet altijd een duidelijke grens. Bij de volgende voorbeelden is het moeilijk om uit te maken of het om valse kunst gaat:

  • Een schilderij is door leerlingen in het atelier geschilderd, maar wel door de meester gesigneerd en daarmee als echt erkend. Zeker bij oude meesters als Rubens was dit een gangbare praktijk, maar ook Andy Warhol werkte zo met The Factory.
  • Een schilderij is later geretoucheerd of grotendeels overgeschilderd. De vraag is dan bijvoorbeeld hoeveel werk van Jan van Goyen te zien moet zijn, wil het kunstwerk een echte Van Goyen zijn.
  • Een kunstwerk is niet door de kunstenaar zelf gemaakt, maar wel met gebruikmaking van zijn modellen. Te denken valt aan een afgietsel uit een originele mal van Rodin dat na zijn overlijden is gemaakt, of een nieuwe afdruk van een oude etsplaat.
  • De moderne kunstenaar Salvador Dalí verkocht grote aantallen gesigneerde blanco vellen. De signatuur is dan echt, maar de rest van het werk niet.

Hoe voorkomt u dat u valse kunst koopt?

Verricht voorafgaand aan de koop altijd grondig onderzoek en leg uitdrukkelijk vast in het koopcontract wat u wenst te kopen! Lees – indien aanwezig – ook de algemene voorwaarden van bijvoorbeeld het veilinghuis waar u de kunst koopt. Zo verkleint u niet alleen de kans op het kopen van een vals kunstwerk, maar zorgt u ook voor een vergroting van de kans op ontbinding of vernietiging van de koopovereenkomst wanneer het werk onverhoopt toch vals blijkt te zijn.

Probeer zo veel mogelijk informatie over de herkomst van het kunstwerk te krijgen. Staat het werk in oeuvrecatalogi van de kunstenaar? Is het bekend van tentoonstellingen? Erkennen experts het werk als echt? Als het woord van de verkoper de enige bron is voor de maker, is er voor de koper alle reden voor twijfel aan de echtheid.

Doe onderzoek naar de gangbare prijzen voor het werk van de kunstenaar. Klopt de prijs gezien de omvang en de kwaliteit van het werk? Een lage prijs is vaak een aanwijzing dat wordt getwijfeld aan de echtheid van het werk en dus ook voor u een reden om te twijfelen!

Wat te doen als het kunstwerk toch vals blijkt te zijn?

Helaas valt het nooit helemaal uit te sluiten dat u een vervalsing koopt. Zelfs kunstenaars herkennen soms vervalsingen van hun eigen werk niet, zoals Karel Appel die certificaten van echtheid uitgaf voor werken die waren gemaakt door Geert Jan Jansen. Wat kunt u doen wanneer u ontdekt dat uw aankoop vals is?

U kunt de verkoper hierop aanspreken en de koopovereenkomst ontbinden, of vernietigen met een beroep op dwaling. U zult dan wel moeten kunnen bewijzen dat het werk vals is en dat u heeft voldaan aan uw onderzoeksplicht. Voor de vraag of de koop kan worden ontbonden of vernietigd is daarnaast belangrijk wat er in de koopovereenkomst of algemene voorwaarden staat opgenomen, wat de mate van deskundigheid van partijen is en wordt er gekeken naar alle andere omstandigheden van het geval. Niet iedere verkoper zal gemakkelijk akkoord gaan met de vernietiging of ontbinding van de overeenkomst. Russell Advocaten helpt u graag met de opbouw van een gedegen en overtuigend dossier.

Meer informatie

Wilt u meer informatie over valse kunst? Heeft u vragen over de ontbinding of vernietiging van een overeenkomst? Of heeft u andere vragen met betrekking tot kunst en recht? Neem dan contact op met Russell Advocaten:

    Deel op social media

    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Kunst

    Nieuwe regels restitutiebeleid gelden ook voor oude zaken

    30 maart 2021

    Het Nederlandse restitutiebeleid keert terug naar de oorspronkelijke uitgangspunten en wordt terecht weer ruimhartiger. Ook kunnen oude zaken opnieuw worden voorgelegd. Wat verandert er in het beleid?

    lees verder
    • Kunst

    Voorstellen commissie-Buma onvoldoende voor bescherming Nederlands cultureel erfgoed

    3 maart 2021

    De veiling in New York van een tekening van Rubens door prinses Christina zorgde voor grote verontwaardiging en een discussie over het erfgoedbeleid in Nederland. Die resulteerde in twee adviescommissies, de commissie-Pechtold en de commissie-Buma. De laatste heeft een tussenadvies uitgebracht dat, als het wordt overgenomen, ingrijpende gevolgen kan hebben voor verzamelaars en kunsthandelaren in Nederland.

    lees verder
    • Kunst
    • Ondernemingsrecht

    Mr. Paul W.L. Russell in rechtencircuit.nl: “Zoek datgene wat bij je past”

    25 februari 2021

    Mr. Paul W.L. Russell heeft een interview gegeven aan rechtencircuit.nl over zijn ervaringen als advocaat. Waar moet een procesadvocaat op letten? Hoe zorg je als jurist dat je werk interessant en relevant blijft?

    lees verder
    • Kunst

    Nederlands restitutiebeleid doorgeslagen in bescherming Nederlands kunstbezit

    8 december 2020

    Russell Advocaten heeft in de procedures die zij voerde bij de restitutiecommissie gemerkt dat de commissie steeds meer waarde ging hechten aan het belang van de huidige eigenaar. Dit is in strijd met de Washington Principles. De Commissie evaluatie restitutiebeleid geeft ons hierin gelijk in haar rapport “Streven naar rechtvaardigheid”.

    lees verder
    • Kunst
    • Procederen, arbitrage en mediation

    Nederlandse staat kan restitutie nazi-roofkunst blokkeren door aanwijzing als beschermd cultuurgoed

    4 december 2020

    Ook als de Restitutiecommissie adviseert om roofkunst terug te geven is nog niet zeker dat het kunstwerk ook echt teruggaat naar de rechthebbenden. Het kan namelijk zijn dat het kunstwerk onvervangbaar en onmisbaar voor het Nederlands cultuurbezit is en Nederland niet uit mag.

    lees verder
    • Kunst

    13 november 2020: VKCR-event over bescherming van cultuurgoederen en de Erfgoedwet

    13 november 2020

    Op het online symposium van de Vereniging Kunst Cultuur Recht over de Erfgoedwet en de bescherming van cultuurgoederen gooide mr. Paul W.L. Russell een paar stenen in de vijver. Hoe zinvol zijn beschermingsmaatregelen om cultureel erfgoed in Nederland te houden zonder onderliggende aankoopfondsen direct ter beschikking te stellen? Is de aanwijzingsprocedure wel nodig?

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten leading firm in Legal 500 2020

    16 april 2020

    Russell Advocaten is voor het 16e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder