Nieuws, Blog en Publicaties

De advocaten van Russell Advocaten schrijven geregeld over actuele juridische ontwikkelingen. Hieronder vindt u een overzicht van onze blogs, nieuwsbrieven, boeken en artikelen.

Lees meer

Uw advocaat

mr. Paul W.L. Russell
mr. Paul W.L. Russell
senior partner

Paul Russell is advocaat voor internationale en nationale bedrijven, kunsthandelaren, musea en vermogende particulieren. Hij is gespecialiseerd in corporate governance, contracten en corporate litigation. Hij werkt sinds 1976 als advocaat bij Russell.
 

@: paul.russell@russell.nl
t: +31 20 301 55 55


Restitutie van koloniale kunst

Publicatiedatum: 11 december 2018

Restitutie van roofkunst | Russell Advocaten AmsterdamMoet koloniale kunst uit 55 landen, die in de westerse wereld aangeduid worden als Afrika, ook worden gerestitueerd door de musea in Nederland en daarbuiten? En zo ja, op welke (juridische) grondslag?

Sedert de recente publicatie van een door de President van Frankrijk geïnitieerd Frans rapport over bovenstaande vraag is vrijwillig in Frankrijk een bescheiden begin gemaakt met teruggave van koloniale kunst uit Franse Musea. De discussie daarover is al enige tijd in alle hevigheid gaande. De Franse President noemde de “roof” van kunst uit Afrikaanse landen “een misdaad tegen de menselijkheid”. Dat was voor hem de reden om de koloniale kunst uit Franse musea terug te geven. Zijn motto: Frankrijk gaat zijn verleden onder ogen zien, Frankrijk erkent de misdaden van het verleden en Frankrijk komt ermee in het reine, en daarmee staat Frankrijk met de 55 Afrikaanse landen weer op gelijke voet. De President van Frankrijk spreekt schande van de roof van Afrikaans cultureel erfgoed, maar tegelijkertijd zegt hij ook dat door de roof veel van dat Afrikaanse erfgoed bewaard is gebleven!
 

Is koloniale kunst roofkunst?

Een veelheid van juridische vraagstukken zijn bij restitutie van Afrikaans erfgoed in het spel en spelen daarbij een grote rol: Wanneer en onder welke omstandigheden is deze kunst verworven, door wie en hoe? Hoe is dit in het land van herkomst en in de musea hier te lande wel of niet vastgelegd en geadministreerd? Of moet men vaststellen dat dit niet meer objectief vast te stellen is! Hoe zijn de transacties te kwalificeren? Speelt de juridische verjaring die in de westerse wereld een van de pilaren van rechtszekerheid in het handelsverkeer zijn geen rol van betekenis? Hebben de landen van herkomst ooit om restitutie gevraagd? Om maar een klein aantal aspecten te noemen.

Betreft het hier te allen tijde Afrikaans cultureel erfgoed of roofkunst? En hoe omschrijf je “roofkunst” en Afrikaans cultureel erfgoed juridisch correct? Zowel nationaal als internationaal. Kunnen landen onderling het over een standaard samen eens worden of wordt dit juridische vraagstuk per land en per object beoordeeld?

De conclusie dat alle kunst uit Afrika cultureel erfgoed is en afkomstig is van roof en derhalve “roofkunst is” is veel te kort door de bocht, alhoewel in veel gevallen kenmerken daarvan wel aanwezig zullen zijn geweest. Maar hoe zoek en vind je een internationaal geaccepteerde standaard (zoals bij roofkunst uit de Tweede Wereldoorlog de Washington Principles) om gelijke gevallen gelijk te behandelen en te beslechten.
 

Internationaal debat

De discussie over het Afrikaans erfgoed breidt zich ondertussen in Europa uit.

Begin december 2018 vroeg Congo haar erfgoed terug aan België bij de heropening van het vernieuwde Afrikamuseum in Tervuren bij Brussel. Teruggave van koloniaal cultureel erfgoed aan Afrikaanse Overheden is niet langer taboe voor België. Dit zei de Belgische Vicepremier en Minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo bij de heropening van het Afrikamuseum.
 

Verzamelaars en handelaars

Het is een kwestie van tijd totdat deze vraagstukken in Nederland ook op een soortgelijke wijze op de agenda komen en eenieder die koloniaal cultureel erfgoed in eigendom bezit doet er goed aan zich te oriënteren wat zijn positie is in deze ook wat dit betreft veranderende wereld.
 

Meer informatie

Heeft u vragen naar aanleiding van deze blog of zoekt u een oplossing voor een geschil over koloniale of andere kunst? Neem dan contact op met mr. Paul W.L. Russell (paul.russell@russell.nl) of vul het contactformulier hieronder in.

Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.
 

Velden met een * zijn verplicht

Blijf op de hoogte

Wilt u graag op de hoogte blijven van de actuele juridische ontwikkelingen?

Meldt u aan voor de nieuwsbrief

Of volg ons op LinkedIn

Bel mij

Vul hier uw naam en telefoonnummer in en wij bellen u zo spoedig mogelijk.
Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.