Immuniteit van jurisdictie van internationale organisaties

Publicatiedatum 28 februari 2017
Internationale organisaties kunnen zich beroepen op immuniteit van jurisdictie. Wat is het gevolg hiervan en wanneer is dit toegestaan?

immuniteit

Er zijn ongeveer 40 internationale organisaties gevestigd in Nederland. De Nederlandse staat heeft groot belang bij de aanwezigheid van deze organisaties. Om te waarborgen dat zij hun taken goed en zonder inmenging van staten kunnen uitoefenen, is aan hen immuniteit van jurisdictie toegekend. Dit houdt in dat de nationale rechter niet bevoegd is om te oordelen over een geschil waarbij een internationale organisatie partij is.

Recent heeft de Hoge Raad uitspraak gedaan in een langlopend geschil tussen twee vakbonden en het Europees Octrooibureau. De vakbonden wilden dat het octrooibureau verplicht werd om met hen te onderhandelen. Het Europees Octrooibureau dat voor de rechter was gesleept, beriep zich in de procedure op immuniteit van jurisdictie. De rechter wees dit zowel in eerste aanleg als in hoger beroep af. Hoe kon dit gebeuren?

Toegang tot de rechter

Immuniteit van jurisdictie kent zijn grenzen. In het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is vastgelegd dat iedereen toegang tot de rechter moet kunnen hebben. Het hof overwoog dat dit recht werd geschonden door het beroep op immuniteit van jurisdictie. Dit zou namelijk de vakbonden het recht op toegang tot de rechter ontzeggen.

In de rechtspraak is echter bepaald dat het recht op toegang tot de rechter niet absoluut is. De beperking van dit recht moet wel proportioneel zijn. Het mag daarom alleen als er een redelijk alternatief is voor de overheidsrechter.

De vakbonden kwam dus het recht op toegang tot de rechter toe, maar dit recht kon, indien de vakbonden een alternatief zouden hebben om hun recht te halen, worden ingeperkt door de immuniteit van jurisdictie die het Europees Octrooibureau genoot. Uiteindelijk ging de discussie daarom over de vraag of er voor de vakbonden een mogelijkheid was om hun rechten te verdedigen buiten de Nederlandse rechter om.

Redelijke alternatieve middelen

De Hoge Raad meende van wel. De werknemers, die deze vakbonden vertegenwoordigden, konden opkomen tegen de door de internationale organisatie genomen maatregelen door middel van een interne procedure. Waren zij met het resultaat daarvan ontevreden, dan konden zij in beroep gaan bij de International Labour Organisation Administrative Tribunal (ILOAT) in Genève.

Het Europees Octrooibureau mocht zich dus beroepen op immuniteit van jurisdictie. De Nederlandse rechter was niet bevoegd om te oordelen over het geschil.

Ambassades en consulaten

Internationale organisaties kunnen een beroep doen op immuniteit van jurisdictie als er een goed alternatief bestaat voor de rechtsgang bij de Nederlandse rechter. Ambassades en consulaten zullen dit doorgaans niet hebben. Zij kunnen alleen een beroep doen op immuniteit van jurisdictie als zij optreden in het kader van hun publieke functie als vertegenwoordiger van een vreemde staat. Gaat het om privaatrechtelijk optreden, zoals het sluiten van een huurcontract of het ontslag van een werknemer, dan kunnen zij zich niet beroepen op immuniteit. Een uitzondering hierop is als de staatsveiligheid in het geding komt.

Let op:

  • Immuniteit van jurisdictie betekent niet dat de internationale organisatie, buitenlandse staat of diplomaat zich niet aan het nationale recht hoeft te houden. Bijvoorbeeld voor arbeidsrecht, vastgoed of contracten.
  • Het niet hebben van immuniteit van jurisdictie doet niet af aan andere vormen van immuniteit. Bijvoorbeeld de onschendbaarheid van personen, gebouwen en andere eigendommen.

Meer informatie

Wilt u meer weten over immuniteit? Neem dan contact met ons op:

    Deel op social media

    • Expats
    • Vastgoed en huur

    Diplomatenclausule, niet alleen voor diplomaten

    18 maart 2019

    Waarom is het verstandig voor een verhuurder om in een tijdelijke huurovereenkomst een diplomatenclausule op te nemen en wat is de inhoud van deze clausule?

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Webinar “COVID-19: Reorganization, Job Loss & Stay”

    11 februari 2021

    We are hosting a special webinar “COVID-19: Reorganization, Job Loss & Stay” in cooperation with IN Amsterdam on 23 March. During the webinar, we will discuss issues that employers and international employees face due to the impact of the coronavirus. Register today!

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten leading firm in Legal 500 2020

    16 april 2020

    Russell Advocaten is voor het 16e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Ambassades

    2 October 2019: Diplomats only seminar

    3 oktober 2019

    On 2 October 2019, in collaboration with Diplomat Magazine, Russell Advocaten hosted a – diplomats only – seminar in The Hague. The subject of this well-attended event was “Dutch labour law and investing in the Netherlands – an update for Diplomats”.

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Internationaal

    30 september 2019

    Russell Advocaten is reeds vele jaren een internationaal gerenommeerd kantoor. U kunt met al uw juridische kwesties, ook buiten Nederland, bij ons terecht. U kunt in onze brochure kennismaken met ons wereldwijde team.

    lees verder
    • Ambassades

    Embassy Desk

    27 september 2019

    De specialisten van de Embassy Desk van Russell Advocaten staan ambassades, consulaten, diplomaten, expats en bedrijven uit de hele wereld al decennia lang bij met juridisch advies en ondersteuning in procedures. In onze brochure vind u informatie over onze specialistische kennis en dienstverlening.

    lees verder
    • Ambassades
    • Procederen, arbitrage en mediation

    24 September 2019: Chinese judges visit Russell Advocaten

    24 september 2019

    It was an honour for Russell Advocaten to welcome a delegation of several distinguished members of the judiciary of the People’s Republic of China.

    lees verder