Heeft u het Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer” gemist? Bekijk hier de opname!

Exportvergunningen voor kunst opgeschort

Publicatiedatum 31 december 2019
Minister van Engelshoven heeft gereageerd op het advies van de commissie-Pechtold. De overheid wil haar greep op de kunstmarkt en het particulier kunstbezit versterken, terwijl nog onduidelijk is of en hoe particulieren hiervoor gecompenseerd zullen worden.

kunsthandel

De commissie-Pechtold heeft een aantal voorstellen gedaan om enerzijds cultuurbezit van nationaal belang in Nederland te houden en anderzijds de particuliere eigenaren daarvan te compenseren. Inmiddels heeft Minister van Cultuur, Onderwijs en Wetenschap Van Engelshoven haar reactie gegeven op deze voorstellen. Waar moeten kunsthandelaren, veilinghuizen en eigenaren van kunstwerken rekening mee houden?

Aanwijsbeleid

Het belangrijkste instrument om cultureel erfgoed in particulier bezit in Nederland te houden is aanwijzing als onmisbaar en onvervangbaar cultureel erfgoed. In de praktijk betekent dit plaatsing op een lijst van voorwerpen die niet buiten Nederland mogen worden gebracht. Deze lijst is vrij statisch.

Op dit moment worden nieuwe kunstwerken alleen aangewezen als zij buiten Nederland dreigen te worden gebracht. Dit terughoudende aanwijsbeleid is per direct gestaakt. Dit zal ongetwijfeld nadelig zijn voor de Nederlandse kunsthandel. De aanwijscriteria in de Erfgoedwet zijn namelijk zeer ruim geformuleerd.

Een nieuwe adviescommissie moet gaan zorgen voor meer helderheid, maar het zal nog wel enige tijd duren voordat de nieuwe aanwijscriteria zijn opgesteld en kunnen worden toegepast. Tot die tijd zal er vooral extra onzekerheid zijn voor de Nederlandse kunstmarkt en voor eigenaren van cultuurgoederen. De laatsten zullen waarschijnlijk wachten met verkopen totdat er meer duidelijkheid is over de nieuwe invulling van de aanwijscriteria.

Exportvergunning

Tot de vaste adviescommissie er is, zullen ad-hoc commissies de aanvragen voor de export van kunstwerken gaan beoordelen. In de praktijk zal dit betekenen dat exportprocedures van met name kunst in het duurdere segment nog langer zullen gaan duren. Dit is zeer nadelig voor de Nederlandse kunsthandelaren. Zij kunnen hierdoor moeilijker een internationale markt bedienen. Particuliere kunstbezitters zullen immers om het risico van aanwijzing te vermijden de kunstwerken die zij willen verkopen naar het buitenland brengen en daar door een handelaar laten verkopen. Of zij zullen wachten met verkopen totdat er meer duidelijkheid is over de nieuwe invulling van de aanwijscriteria.

Nationaal Aankoopfonds

Het Nationaal Aankoopfonds wordt niet extra gevuld, boven de voor 2020 geplande 50 miljoen euro. Dit betekent dat in de praktijk dat het niet mogelijk zal zijn om de echte topstukken voor Nederland te behouden. Gezien de prijzen op de internationale kunstmarkt en de verplichting om de cultuurgoederen voor de daar geldende prijs te kopen is deze “krijgskas” te klein. Daar verandert ook het voorstel om in te zetten op gedeeld eigendom van kunstwerken niet veel aan. Het enige waar dit beleid dus toe leidt is nodeloze vertraging bij de uitvoer en overbodige juridische procedures.

Compensatie voor eigenaren?

Over de compensatie en ondersteuning van eigenaren van aangewezen cultuurgoederen doet de minister nog geen concrete toezeggingen. Het blijft nog bij “in gesprek gaan”,  “verkennen” en een verwijzing naar reeds bestaande gunstige regelingen voor kunsteigenaren.

Conclusie

De overheid wil haar greep op de kunstmarkt en het particulier kunstbezit versterken, terwijl nog onduidelijk is of en hoe particulieren hiervoor gecompenseerd zullen worden. Het zou beter zijn geweest als er eerst duidelijkheid was geschapen over de aanwijscriteria en de compensatieregeling, voordat de Staat zo verregaand in kan gaan grijpen in de eigendomsrechten van de kunstbezitters.

Meer informatie

Wilt u meer weten over het nieuwe aanwijsbeleid voor cultureel erfgoed? Volg dan onze blogs over de Erfgoedwet. Of heeft u behoefte aan juridische ondersteuning in een kunstkwestie? Neem dan contact met ons op via het contactformulier of rechtstreeks met mr. Paul W.L. Russell (paul.russell@russell.nl of 020-301 55 55):

    Deel op social media

    • Kunst

    Erfgoedwet: Wat betekent het advies van de Commissie-Pechtold voor onder andere verzamelaars, kunsthandelaren en stichtingen?

    3 oktober 2019

    De Adviescommissie Bescherming Cultuurgoederen (in de wandelgangen: de Commissie-Pechtold) heeft 30 september 2019 haar advies gepresenteerd aan de Minister van Cultuur. Welke gevolgen heeft dit voor onder meer de kunsthandel, verzamelaars en stichtingen?

    lees verder
    • Kunst

    Kunst en recht: De gevolgen van de nieuwe Erfgoedwet voor de kunstwereld

    23 juni 2016

    Op 1 juli 2016 treedt de nieuwe Erfgoedwet in werking. De wet is vooral een bundeling van bestaande wet- en regelgeving, zoals de Wet tot behoud van cultuurbezit, maar er zijn ook aanpassingen gedaan. Wat betekent de Erfgoedwet voor verzamelaars van kunst?

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Kunst

    Nieuwe regels restitutiebeleid gelden ook voor oude zaken

    30 maart 2021

    Het Nederlandse restitutiebeleid keert terug naar de oorspronkelijke uitgangspunten en wordt terecht weer ruimhartiger. Ook kunnen oude zaken opnieuw worden voorgelegd. Wat verandert er in het beleid?

    lees verder
    • Kunst

    Voorstellen commissie-Buma onvoldoende voor bescherming Nederlands cultureel erfgoed

    3 maart 2021

    De veiling in New York van een tekening van Rubens door prinses Christina zorgde voor grote verontwaardiging en een discussie over het erfgoedbeleid in Nederland. Die resulteerde in twee adviescommissies, de commissie-Pechtold en de commissie-Buma. De laatste heeft een tussenadvies uitgebracht dat, als het wordt overgenomen, ingrijpende gevolgen kan hebben voor verzamelaars en kunsthandelaren in Nederland.

    lees verder
    • Kunst
    • Ondernemingsrecht

    Mr. Paul W.L. Russell in rechtencircuit.nl: “Zoek datgene wat bij je past”

    25 februari 2021

    Mr. Paul W.L. Russell heeft een interview gegeven aan rechtencircuit.nl over zijn ervaringen als advocaat. Waar moet een procesadvocaat op letten? Hoe zorg je als jurist dat je werk interessant en relevant blijft?

    lees verder
    • Kunst

    Nederlands restitutiebeleid doorgeslagen in bescherming Nederlands kunstbezit

    8 december 2020

    Russell Advocaten heeft in de procedures die zij voerde bij de restitutiecommissie gemerkt dat de commissie steeds meer waarde ging hechten aan het belang van de huidige eigenaar. Dit is in strijd met de Washington Principles. De Commissie evaluatie restitutiebeleid geeft ons hierin gelijk in haar rapport “Streven naar rechtvaardigheid”.

    lees verder
    • Kunst
    • Procederen, arbitrage en mediation

    Nederlandse staat kan restitutie nazi-roofkunst blokkeren door aanwijzing als beschermd cultuurgoed

    4 december 2020

    Ook als de Restitutiecommissie adviseert om roofkunst terug te geven is nog niet zeker dat het kunstwerk ook echt teruggaat naar de rechthebbenden. Het kan namelijk zijn dat het kunstwerk onvervangbaar en onmisbaar voor het Nederlands cultuurbezit is en Nederland niet uit mag.

    lees verder