Reinier adviseert nationale en internationale bedrijven
reinier.russell@russell.nl +31 20 301 55 55Niek is gespecialiseerd in ondernemingsrecht en financieel recht
niek.vandergraaf@russell.nl +31 20 301 55 55Wilt u weten of u uw onderneming op een bepaald perceel kunt vestigen en aan welke voorwaarden de bebouwing dient te voldoen? Dan is het bestemmingsplan het eerste document dat u moet raadplegen.
Mag u op een bepaalde locatie een bedrijfspand vestigen of is die plek uitsluitend bedoeld voor wonen? Hoe hoog mag de bebouwing zijn, hoeveel vierkante meters mogen worden bebouwd en gelden er aanvullende eisen ten aanzien van parkeren, milieu of uitstraling? Al deze regels zijn vastgelegd in het bestemmingsplan dat door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Het bestemmingsplan kent aan gronden en gebouwen een bepaalde bestemming toe en bevat bindende regels voor zowel het gebruik van de grond als de bebouwingsmogelijkheden. Het bestemmingsplan is daarmee van groot belang voor ondernemers, projectontwikkelaars en vastgoedeigenaren.
Met de bestemming wordt de functie van een perceel bedoeld zoals die in het bestemmingsplan is vastgelegd. Deze functie bepaalt wat u met de grond en eventuele bebouwing mag doen. Zo kan een perceel de bestemming ‘Wonen’ hebben, waardoor bewoning is toegestaan, maar bedrijfsmatige activiteiten slechts zeer beperkt of helemaal niet mogelijk zijn. Andere percelen kunnen een bestemming ‘Bedrijf’, ‘Kantoor’, ‘Detailhandel’ of ‘Horeca’ hebben, al dan niet met specifieke aanduidingen of beperkingen.
Het is belangrijk om te beseffen dat de bestemming niet alleen het gebruik van een gebouw voorschrijft, maar ook dat van de bijbehorende gronden, zoals tuinen, parkeerterreinen of opslagruimten. Het gebruik in strijd met de bestemming kan leiden tot handhavend optreden door de gemeente, bijvoorbeeld in de vorm van een last onder dwangsom of bestuursdwang.
Naast de bestemming bevat het bestemmingsplan gedetailleerde regels over de bebouwing. Hierbij kunt u denken aan maximale bouwhoogtes, welk percentage van de grond bebouwd mag zijn, de situering van gebouwen op het perceel en voorschriften over bijgebouwen of erfafscheidingen. Ook kunnen er regels gelden voor het gebruik van gronden en gebouwen, zoals openingstijden, het aantal toegestane wooneenheden of het al dan niet toestaan van bepaalde bedrijfsactiviteiten.
In sommige gevallen biedt het bestemmingsplan flexibiliteit doordat het aan het college van burgemeester en wethouders de bevoegdheid geeft onder voorwaarden af te wijken van de standaardregels. Of burgers op deze bevoegdheid een beroep kunnen doen, verschilt per situatie en vereist vaak een zorgvuldige juridische beoordeling.
Een bestemmingsplan bestaat uit drie samenhangende onderdelen:
De verbeelding is de kaart van het bestemmingsplan. Op deze kaart zijn de verschillende bestemmingen en aanduidingen weergegeven. Door een perceel op de kaart te bekijken, ziet u direct welke bestemming erop rust en welke aanvullende aanduidingen van toepassing zijn.
De regels vormen het juridisch bindende deel van het bestemmingsplan. Hierin staat wat binnen een bepaalde bestemming is toegestaan en onder welke voorwaarden. Denk aan regels over bouwen, gebruik en eventuele uitzonderingen of afwijkingsmogelijkheden.
De toelichting bevat een uitleg van de gemaakte keuzes en de achterliggende beleidsmatige en planologische afwegingen. Hoewel de toelichting juridisch niet bindend is, kan deze wel van belang zijn bij de interpretatie van de regels.
Het bestemmingsplan speelt ook een belangrijke rol bij vergunningaanvragen. Een omgevingsvergunning voor (ver)bouwen of gebruiken wordt getoetst aan het geldende bestemmingsplan. Is een plan in strijd met het bestemmingsplan, dan kan de vergunning worden geweigerd, tenzij een afwijkingsprocedure of planwijziging mogelijk is. Dit kan aanzienlijke gevolgen hebben voor de planning en haalbaarheid van uw project.
Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is per gemeente van rechtswege één omgevingsplan ontstaan, dat de verschillende bestemmingsplannen en andere ruimtelijke regelingen vervangt. Dit omgevingsplan bestaat uit een tijdelijk deel en een (aanvankelijk leeg) nieuw deel.
Het tijdelijke deel bestaat uit ruimtelijke besluiten (zoals bestemmingsplannen, beheersverordeningen en wijzigingsplannen), regels uit enkele gemeentelijke verordeningen en de zogeheten “bruidsschat”. Deze bruidsschat bevat overgangsregels over onder meer geluid, geur, trillingen, licht en externe veiligheid. De bruidsschat is nodig, omdat er bij de start van de Omgevingswet bevoegdheden van het rijk zijn overgeheveld naar de gemeenten. Zonder de bruidsschat zouden er juridische leemtes kunnen ontstaan. Gemeenten mogen deze regels later aanpassen aan de lokale situatie.
Gemeenten krijgen tot 1 januari 2032 de tijd om alle regels uit het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar een nieuw omgevingsplan dat voldoet aan alle eisen van de Omgevingswet. Bestemmingsplannen waarvan het ontwerp vóór 1 januari 2024 ter inzage is gelegd, vallen nog onder de oude wetgeving, maar moeten uiteindelijk ook worden omgezet.
Wilt u weten of u uw onderneming op een bepaald perceel kunt vestigen en aan welke voorwaarden de bebouwing dient te voldoen? Of heeft u te maken met een bestemmingsplan dat uw plannen belemmert? Dan is het raadzaam om tijdig juridisch advies in te winnen. Russell Advocaten adviseert en procedeert namens ondernemers en vastgoedeigenaren over bestemmingsplannen, vergunningen en handhavingskwesties. Ook bij andere vraagstukken op het gebied van ruimtelijke ordening en vastgoed zijn wij u graag van dienst. Neem contact met ons op:
De Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties (Wtmo) legde enkele nieuwe verplichtingen op aan goede doelen. Het wetsvoorstel is echter op 24 maart 2026 door de Eerste Kamer verworpen.
De Europese AI Act verplicht werkgevers om te zorgen dat werknemers voldoende kennis hebben van de AI-systemen. Dat kan door middel van trainingen, maar ook door een op het bedrijf toegesneden AI-beleid. Wat moet u in een dergelijk beleid opnemen? Welke rol speelt de ondernemingsraad bij de invoering van het AI-beleid?
De Tweede Kamer heeft op 16 december 2025 de Wet digitale algemene vergadering privaatrechtelijke rechtspersonen aangenomen. Deze wet maakt het mogelijk om algemene vergaderingen volledig digitaal te houden. Wat betekent dit voor bestuurders en aandeelhouders van bv’s, nv’s en andere rechtspersonen?
Per 1 januari 2026 wijzigt de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (“Wwft”). Dan worden contante betalingen van EUR 3.000 of meer verboden. Wat betekent dit voor de retailsector en de kunsthandel?
Geregeld is aan een franchiseovereenkomst ook een huurovereenkomst voor bedrijfsruimte gekoppeld. Wat gebeurt er als franchisegever en franchisenemer een conflict krijgen? Blijft de huurovereenkomst overeind bij problemen in de franchise?
Bijna alle bedrijven maken inmiddels gebruik van een of andere vorm van AI. Dat betekent dat ze te maken kunnen krijgen met de verboden en regelingen uit de Europese AI Act. Hoe zorgt u dat u voldoet aan deze regels?
