Nieuws, Blog en Publicaties

De advocaten van Russell Advocaten schrijven geregeld over actuele juridische ontwikkelingen. Hieronder vindt u een overzicht van onze blogs, nieuwsbrieven, boeken en artikelen.

Lees meer

Uw advocaat

mr. Paul W.L. Russell
mr. Paul W.L. Russell
senior partner

Paul Russell is advocaat voor internationale en nationale bedrijven, kunsthandelaren, musea en vermogende particulieren. Hij is gespecialiseerd in corporate governance, contracten en corporate litigation. Hij werkt sinds 1976 als advocaat bij Russell.
 

@: paul.russell@russell.nl
t: +31 20 301 55 55


Voorstellen commissie-Buma onvoldoende voor bescherming Nederlands cultureel erfgoed

Publicatiedatum: 3 maart 2021

   English version

De veiling in New York van een tekening van Rubens door prinses Christina zorgde voor grote verontwaardiging en een discussie over het erfgoedbeleid in Nederland. Die resulteerde in twee adviescommissies, de commissie-Pechtold en de commissie-Buma. De laatste heeft een tussenadvies uitgebracht dat, als het wordt overgenomen, ingrijpende gevolgen kan hebben voor verzamelaars en kunsthandelaren in Nederland.

De Commissie Collectie Nederland – ook wel bekend als de Commissie-Buma – heeft een tussenadvies uitgebracht. Hierin worden de hoofdlijnen geschetst van een nieuwe visie op de Collectie Nederland, dat wil zeggen het cultureel erfgoed dat essentieel is voor Nederland.

Waar de advies van de Adviescommissie Bescherming Cultuurgoederen - de commissie Pechtold – pleitte voor meer duidelijkheid door een actiever aanwijsbeleid, kiest de commissie-Buma een diametraal tegenovergestelde oplossing. Volgens de commissie leidt de huidige aanwijsprocedure met een statische lijst van cultuurgoederen die niet mogen worden uitgevoerd, tot spoedaanwijzingen, wanneer een cultuurgoed op de internationale markt wordt gebracht. Dat is ad-hocbeleid en moet worden vervangen door een structurele oplossing.
 

Controle uitvoer

De commissie stelt daarom voor de lijst los te laten en in plaats daarvan een standaard controle op de uitvoer van alle cultuurgoederen te laten komen, zoals nu bijvoorbeeld al het geval is in het Verenigd Koninkrijk. Dit komt feitelijk neer op een algemeen uitvoerverbod voor oude en moderne kunstwerken, zoals ik al eerder schreef. Het uitbreiden van de aanwijzingscriteria “onvervangbaar” en “onmisbaar” met het maatschappelijk belang draagt evenmin bij aan meer beschikkingsvrijheid voor de eigenaren van cultuurgoederen en meer ruimte voor de kunsthandel.
 

Langere aankooptijd

Dat geldt eveneens voor het voorstel om de aankooptijd voor kunstvoorwerpen te verlengen van zes weken naar zes maanden. Het enige belang dat daarmee gediend is, is dat van de Staat, die meer tijd heeft om de financiering rond te krijgen. Maar die internationale veiling waar het kunstwerk precies bij paste, is dan inmiddels wel voorbij met alle gevolgen voor de prijs die de eigenaar had kunnen krijgen voor zijn bezit. Bovendien kan in die zes maanden een ander werk op de markt zijn gekomen, waardoor alsnog de koop afstuit. Dit alles nog afgezien van de vraag of iemand bereid zal zijn het risico te nemen dat het kunstwerk dat hij koopt, niet mag worden uitgevoerd.
 

Advisering door commissie van onafhankelijke deskundigen

Hoewel het op zich een goede gedachte is om de aanwijzing te laten plaatsvinden door een van de politiek onafhankelijke deskundigencommissie, is de politiek niet het enige waarvan deze commissie onafhankelijk zou moeten zijn. De wijze waarop “onafhankelijke” deskundigen de huidige lijst van beschermde cultuurgoederen hebben samengesteld, laat dat duidelijk zijn. Deze bestaat immers deels uit cultuurgoederen die op het moment van samenstelling als bruikleen in musea aanwezig waren. Zo stelden musea hun eigen collectie veilig ten koste van de rechten van de bruikleengevers.
 

Cultuurgoederen worden sneller Nederlands erfgoed

Waar een cultuurgoed momenteel minstens vijftig jaar in Nederland moet zijn, voordat dit tegen de wens van de eigenaar kan worden aangewezen als beschermd cultuurgoed, wil de commissie-Buma deze termijn verkorten tot vijf jaar. Ook hier dus een verdergaande aantasting van de rechten van eigenaars.
 

Nationaal Aankoopfonds: een doekje voor het bloeden

Hoewel voorgesteld wordt het budget van het Nationaal Aankoopfonds te verhogen tot € 100 miljoen per 4 jaar, is dit gezien de prijzen op de internationale kunstmarkt nog steeds onvoldoende. Bovendien is hiervan € 15 miljoen gereserveerd voor de verzekering van internationale bruiklenen. In de praktijk is er per jaar daarom slechts € 12,5 miljoen beschikbaar voor museale aankopen in het algemeen en € 8,75 miljoen om cultuurgoederen in Nederland te houden. Dit budget zou op zijn geweest na aankoop van  de Rubenstekening, waarmee deze hele discussie begonnen is.

Kortom: de commissie-Buma levert onvoldoende financiële middelen om haar ambitieuze doelstellingen waar te kunnen maken. Dat maakt de verregaande ingrepen in het vrije verkeer van kunstvoorwerpen weinig effectief. Dan kan beter worden vastgehouden aan het oude systeem met een statische lijst, waarvan het behoud wel te financieren is. Dat biedt ook meer zekerheid voor kunsthandel en verzamelaars.
 

Meer informatie

Russell Advocaten is al vele jaren gespecialiseerd in kunst en recht. Wij volgen nauwgezet de ontwikkelingen rond de bescherming van cultuurgoederen en houden u hiervan via onze website en LinkedIn op de hoogte. Heeft u vragen over de uitvoer en invoer van kunstwerken of heeft u juridische ondersteuning nodig in een kunstzaak, neem dan contact op met mr. Paul W.L. Russell (paul.russell@russell.nl of 020-301 55 55).
 

Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.
 

Velden met een * zijn verplicht

Blijf op de hoogte

Wilt u graag op de hoogte blijven van de actuele juridische ontwikkelingen?

Meldt u aan voor de nieuwsbrief

Of volg ons op LinkedIn

Bel mij

Vul hier uw naam en telefoonnummer in en wij bellen u zo spoedig mogelijk.
Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.