Heeft u het Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer” gemist? Bekijk hier de opname!

De respectplicht in het contractenrecht

Publicatiedatum 19 juli 2018
Een derde dient een zekere mate van respect op te brengen voor de belangen van anderen die voortvloeien uit een bestaande overeenkomst. Bij schending van deze respectplicht kan aansprakelijkheid ontstaan. Omstandigheden die van belang zijn bij de beoordeling of er sprake is van onzorgvuldig gedrag van een derde zijn: de mate waarin de contractbreuk aan de derde te wijten en de omvang van de belangen van contractspartijen en anderen die geraakt worden door de contractbreuk.

onderhandelen contract

Een derde dient een zekere mate van respect op te brengen voor de belangen van anderen bij een bestaande overeenkomst. Indien je als derde wanprestatie van één van de contractspartijen uitlokt of hiervan profiteert, kan schending van deze respectplicht betekenen dat je aansprakelijk bent. Wat houdt de respectplicht precies in en wanneer wordt deze geschonden?

Vertrouwen

Een belangrijk uitgangspunt in het Nederlandse contractenrecht is dat partijen mogen vertrouwen dat afspraken worden nagekomen. Uit dit belang van het in stand blijven van overeenkomsten wordt de respectplicht voor derden afgeleid. Van een derde mag een bepaalde maatschappelijke zorgvuldigheid worden verwacht met betrekking tot het respecteren van andermans overeenkomsten. Deze respectplicht is echter niet zo ruim dat derden mogen worden beperkt in hun concurrentieverhoudingen en vrijheid van het voeren van een eigen handel en bedrijf.

Schending van de respectplicht

Wanneer A een auto verkoopt en levert aan C, terwijl A eerder een koopovereenkomst heeft gesloten met B met betrekking tot diezelfde auto, hoeft dit niet direct te betekenen dat C haar respectplicht heeft geschonden. Uit het enkel sluiten van een tegenstrijdig contract volgt geen schending van de respectplicht. Deze maatschappelijke zorgvuldigheidsplicht wordt wel geschonden wanneer C van het koopcontract van A en B afwist en C bovendien de wanprestatie van A jegens B bevordert, door A te vrijwaren tegen toekomstige vorderingen van B.

Onzorgvuldig gedrag met betrekking tot andermans overeenkomsten kan leiden tot aansprakelijkheid op grond van onrechtmatige daad. Bij de beoordeling of sprake is van onzorgvuldig gedrag zal de rechter rekening houden met de volgende omstandigheden:

  • De mate waarin de derde invloed heeft uitgeoefend op de contractbreuk of wanprestatie. Dat de derde wist of had kunnen begrijpen dat hij betrokken was bij een contractbreuk of wanprestatie is op zich niet voldoende voor het aannemen van aansprakelijkheid. Datzelfde geldt ook voor het alleen profiteren van wanprestatie. Anders ligt het indien de derde de contractbreuk of wanprestatie heeft uitgelokt. En zeker wanneer deze de opzeggende partij heeft beïnvloed door middel van misleiding of dwang.
  • De belangen die zijn gemoeid met de overeenkomst. De aanwezigheid van een bijzonder algemeen of individueel belang, zoals economische vooruitgang voor de consument, kan leiden tot een verzwaarde zorgplicht van een derde. Wanneer alleen het belang van de contractspartijen wordt geraakt, zoals bij opzegbare duurovereenkomsten, zal een schending van de respectplicht door een derde niet snel worden aangenomen.

In principe geldt dat naarmate de belangen van anderen dan de contractspartijen groter zijn, er eerder zal worden aangenomen dat de derde de respectplicht heeft geschonden. Omgekeerd geldt dat hoe meer de contractbreuk of wanprestatie aan het optreden van de derde is te wijten, hoe kleiner het belang zal hoeven te zijn dat geraakt wordt. Zo kan de derde ook bij het aanzetten tot opzegging van een opzegbare duurovereenkomst de respectplicht schenden als daarbij gebruik wordt gemaakt van dwang of misleiding.

De omstandigheden moeten altijd in samenhang worden bezien. Zo geldt dat het in beginsel is toegestaan klanten van een ander te benaderen om hun lopende contracten op te zeggen, maar dat dit een schending van de respectplicht kan opleveren indien een van de contractanten een grote investering van tijd en geld heeft gedaan die contractueel beschermd wordt. Hierbij kan gedacht worden aan een aannemer die speciaal voor een project apparatuur heeft gekocht of een franchisenemer die veel heeft geïnvesteerd om een pand geschikt te maken.

Ons advies

Houd als derde altijd rekening met andermans lopende contracten en de daarbij behorende belangen. Indien één van de genoemde omstandigheden zich voordoet, doet u er goed aan om extra zorgvuldigheid te betrachten om een schending van uw respectplicht te voorkomen. Doet u dit niet? Dan kunt u aansprakelijk zijn.

Meer informatie

Wilt u meer weten over de respectplicht? Of heeft u andere vragen met betrekking tot de verplichtingen bij contracten? Neem dan contact met ons op:

    Deel op social media

    • ICT, privacy en intellectuele eigendom
    • Aansprakelijkheid

    Contracten: Kun je aansprakelijkheid uitsluiten?

    25 april 2016

    Dit is een van de meest gestelde vragen van ondernemers. De vraag ligt voor de hand: aansprakelijkheid voor schade kan leiden tot hoge vergoedingen. Is het mogelijk om aansprakelijkheid volledig uit te sluiten of kan deze alleen worden beperkt? Wat moet u hiervoor doen?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Contracteren onder voorwaarde

    28 februari 2019

    In Nederland hebben partijen grote contractsvrijheid. Zo kunnen partijen ook contracteren onder (opschortende of ontbindende) voorwaarde. Wat houdt dit in en waar moet u op letten?

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Pas op met vage bewoordingen in franchiseovereenkomsten

    24 juni 2021

    Het is belangrijk om in overeenkomsten duidelijke en ondubbelzinnige taal te gebruiken. Dat blijkt nog maar eens uit een recente uitspraak van de Hoge Raad. Door onduidelijkheden in de franchiseovereenkomsten hebben franchisenemers van Albert Heijn mogelijk miljoenen misgelopen.

    lees verder
    • Mode en luxury
    • Procederen, arbitrage en mediation

    De voordelen van arbitrage

    19 mei 2021

    Procederen hoeft niet altijd bij een rechter. Er zijn ook andere manieren om een juridisch conflict op te lossen. Een belangrijk en vaak aantrekkelijk alternatief is arbitrage. Zeker als u internationaal zaken doet. Wat zijn de voordelen van arbitrage?

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Distribution & Agency in the Netherlands

    25 februari 2021

    Russell Advocaten heeft in de Lexology Guide Distribution & Agency het hoofdstuk over Nederland geschreven. Lexology is de grootste bron voor internationaal juridisch nieuws, analyses en inzichten voor advocatenkantoren en bedrijfsjuristen.

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Webinar “COVID-19: Reorganization, Job Loss & Stay”

    11 februari 2021

    We are hosting a special webinar “COVID-19: Reorganization, Job Loss & Stay” in cooperation with IN Amsterdam on 23 March. During the webinar, we will discuss issues that employers and international employees face due to the impact of the coronavirus. Register today!

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Contracten: Hoe kunt u doorverkoop via internet beperken?

    5 februari 2021

    Verkoop via internet biedt vele mogelijkheden om klanten te bereiken, maar hoe houdt u als leverancier controle over de doorverkoop van uw producten via internet? Wat mag wel? Wat mag niet? Welke rechten hebben uw distributeurs?

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Wat verandert er in 2021 voor ondernemers en werkgevers?

    16 december 2020

    Zoals ieder jaar zijn er per 1 januari de nodige wijzigingen in wet- en regelgeving. In deze blog vindt u de belangrijkste veranderingen voor ondernemers en werkgevers.

    lees verder