Heeft u het Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer” gemist? Bekijk hier de opname!

Reorganisatie? Onderhandelen met vakbond of OR.

Publicatiedatum 18 mei 2015
De gevolgen van de kredietcrisis maken het voor ondernemers soms noodzakelijk om de arbeidsovereenkomsten met hun werknemers te wijzigen of hun bedrijf te reorganiseren. De ondernemer dient dan te onderhandelen met vertegenwoordigers van zijn personeel, zoals vakbonden of de ondernemingsraad. Hij is niet geheel vrij in zijn keuze voor een onderhandelingspartner en de bevoegdheden van zijn onderhandelingspartners zijn verschillend. Wanneer moet met wie waarover onderhandeld worden?

works-councils - weblijst

Wanneer de ondernemer arbeidsovereenkomsten wil wijzigen of mensen wil ontslaan is hij meestal wettelijk verplicht te overleggen met vakbonden of met de Ondernemingsraad (OR), terwijl in een aantal gevallen zelfs hun instemming vereist is. In deze nieuwsflits leggen wij uit met wie waarover onderhandeld moet worden, welke werknemers door gemaakte afspraken gebonden zijn en wanneer er de mogelijkheid is om zelf de onderhandelingspartner te kiezen.

Wijziging arbeidsovereenkomst

Vakbond

In veel bedrijfstakken worden de arbeidsovereenkomsten door een CAO geregeld, die gesloten is door vakbonden en werkgevers. Deze CAO’s gelden ook voor de werknemers in de bedrijfstak, die niet bij een vakbond zijn aangesloten, maar zij zijn hier niet aan gebonden. Wanneer nieuwe CAO-voorwaarden voor een ongeorganiseerde werknemer slechter zijn dan de oude, heeft hij dus de mogelijkheid om de nieuwe voorwaarden niet te accepteren. De werkgever kan problemen hierover voorkomen door in de arbeidsovereenkomsten van al zijn werknemers op te nemen dat de CAO inclusief toekomstige wijzigingen wordt gevolgd.

Ondernemingsraad

De werkgever die niet aan een CAO gebonden is en in zijn onderneming een ondernemingsraad (OR) heeft, is verplicht de instemming van de OR te verkrijgen bij vaststelling, wijziging of intrekken van onder meer “een belonings- of een functiewaarderingssysteem” (art. 27, lid 1 sub c Wet op de Ondernemingsraden (WOR)) en “een regeling op het gebied van het aanstellings-, ontslag- of bevorderingsbeleid” (art. 27, lid 1 sub e WOR). Dit betreft dus beleidswijzigingen en niet de concrete maatregelen. In tegenstelling tot wat bij de CAO het geval is, bindt de instemming van de OR niet de individuele werknemers aan het door de werkgever genomen besluit. Wil de ondernemer de nieuwe regeling op zijn werknemers toepassen en is daarvoor wijziging van hun arbeidsovereenkomst nodig, dan moet dus iedere werknemer daarmee nog (stilzwijgend) instemmen. Wanneer in de arbeidsovereenkomst een eenzijdig wijzigingsbeding is opgenomen is de kans groot dat de kantonrechter de met de OR overeengekomen beleidswijziging als redelijk en billijk zal beoordelen.

Reorganisatie, collectief ontslag en sociaal plan

Wanneer een bedrijf gereorganiseerd moet worden dient volgens de WOR altijd de OR om advies gevraagd te worden. De ondernemer is niet verplicht het advies van de OR over te nemen. Wanneer hij dit doet, moet hij wel gemotiveerd uitleggen waarom hij het advies niet opvolgt. Heeft hij dit niet of onvoldoende gedaan dan is het waarschijnlijk dat de Ondernemingskamer te Amsterdam, wanneer de OR hierom vraagt, het reorganisatiebesluit zal vernietigen.

Indien door de reorganisatie meer dan 20 mensen ontslagen zullen worden is sprake van collectief ontslag en moeten volgens de Wet Melding Collectief Ontslag (WMCO) belanghebbende vakverenigingen geraadpleegd worden. Doel van de verplichting tot raadpleging is om de vakbonden de mogelijkheid te geven tot het doen van voorstellen om de negatieve gevolgen van het ontslag te beperken. De verplichting tot overleg is een inspanningsverplichting en geen resultaatverplichting. Wanneer de werkgever zich wel voldoende inspant, maar niet tot overeenstemming komt met de vakbonden zal de ontslagprocedure bij het UWV Werkbedrijf vertraging oplopen en loopt hij meer risico dat de ontslagvergunning geweigerd zal worden.

De afspraken die de werkgever en de werknemersvertegenwoordigers over een reorganisatie maken kunnen zij vastleggen in een sociaal plan. In sommige CAO’s is vastgelegd dat een sociaal plan met de vakbonden uitonderhandeld moet worden. Echter, ook in dat geval geldt dat al in een vroeg stadium het advies van de OR gevraagd dient te worden. Een met de vakbonden overeengekomen sociaal plan kan vastgelegd worden in de vorm van een CAO met alle verplichtingen die daarbij horen. De ongeorganiseerde werknemer zal zich slechts met succes tegen het sociaal plan kunnen verzetten, indien de uitkomst daarvan voor hem duidelijk onbillijk is. De kantonrechter volgt namelijk in principe de afspraken van het sociaal plan.

Wanneer de ondernemer niet aan een CAO gebonden is of wanneer de onderhandelingen met de vakbeweging mislukken heeft hij de mogelijkheid om in overleg met de OR een sociaal plan vast te stellen. De afspraken uit een met de OR overeengekomen sociaal plan worden niet per definitie door de kantonrechter overgenomen. Dit geeft individuele werknemers meer kansen om zich met succes tegen het plan te verzetten.

OR of vakbond?

Wanneer er de mogelijkheid is om te kiezen tussen onderhandelen met de vakbonden of met de OR kan het aantrekkelijk zijn om voor de laatste te kiezen. De problemen van het bedrijf komen dan niet op straat te liggen en waarschijnlijk heeft de OR meer begrip voor de moeilijke situatie waarin de onderneming verkeert. De vakbonden behartigen immers niet slechts de belangen van hun leden in deze onderneming, maar moeten ook oog hebben voor die van de bedrijfstak als geheel, dus voor de collega’s én concurrenten van de onderneming. Nadeel van onderhandelen met de OR is wel dat eventuele afspraken minder bindende kracht hebben dan afspraken met de vakbonden.

Meer informatie

Uit het bovenstaande blijkt dat de ondernemer soms kan kiezen maar dat de juiste keuze niet altijd evident is. De arbeidsrechtspecialisten van Russell Advocaten reiken u graag de helpende hand. Meer informatie over ontslag, vakbonden en de OR vindt u in ons Handboek Ontslagrecht.

Contactpersoon: mr. drs. Reinier W.L. Russell (info@russell.nl).

    Deel op social media

    • Ondernemingsraad
    • Ondernemingsrecht

    Wet bestuur en toezicht rechtspersonen: wat verandert er?

    23 juni 2021

    Op 10 november 2020 heeft de Eerste Kamer het wetsvoorstel bestuur en toezicht rechtspersonen aangenomen. Dit heeft gevolgen voor alle verenigingen en stichtingen, maar vooral voor non-profitorganisaties. Bent u als bestuurder van een sportvereniging nu eerder aansprakelijk? Moet u aan extra eisen voldoen als u in de raad van toezicht van een school zit?

    lees verder
    • Retail
    • Arbeidsrecht en ontslag

    17 juni 2021: Webinar “Do’s en don’ts bij de zieke werknemer”

    17 juni 2021

    Heeft u het webinar gemist? Bekijk dan de opname hiervan! Als uw werknemer zich ziek meldt, roept dit tal van lastige vragen op. Wat zijn uw re-integratieverplichtingen tijdens de ziekteperiode? Wat mag u – met het oog op privacywetgeving – wel en niet noteren over uw zieke werknemer? Tijdens het webinar op 17 juni 2021 gaven wij een praktische toelichting op deze en andere vragen.

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Ontslag zieke statutair bestuurder

    17 juni 2021

    Een zieke werknemer mag niet worden ontslagen. Een werknemer die weet dat ontslag dreigt, kan echter niet daaraan ontkomen door zich ziek te melden. Maar wanneer weet de werknemer dat dit het geval is? Die vraag stond centraal bij de rechtszaak over het ontslag van de CFO van de Volksbank.

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Let op met de werkgeversverklaring!

    14 juni 2021

    Voor het sluiten van een hypotheek of een huurcontract vragen de bank of de verhuurder vaak om een werkgeversverklaring. Zo’n verklaring kan onbedoelde gevolgen hebben voor de werkgever. Waarop moet u letten?

    lees verder
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Wettelijk minimumloon per 1 juli 2021

    2 juni 2021

    De hoogte van het wettelijk minimumloon verandert per 1 juli 2021. Wat zijn de nieuwe bedragen?

    lees verder
    • Expats
    • Arbeidsrecht en ontslag

    The Netherlands: Gateway to Europe

    3 mei 2021

    The Netherlands likes to present itself as “the gateway to Europe.” And not without reason: excellent travel connections (Schiphol Amsterdam Airport and Rotterdam Seaport) and a highly educated population speaking several languages.

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Ondernemingsrecht

    Moet u uw statuten wijzigen vanwege de nieuwe Wet bestuur en toezicht rechtspersonen?

    15 april 2021

    Op 1 juli 2021 treedt de Wet bestuur en toezicht rechtspersonen (Wbtr) in werking. Wat betekent dit voor de statuten van uw vereniging, stichting of coöperatie?

    lees verder