Mag je een verkoop ongedaan maken als de waarde tien keer zo hoog lag?

Publicatiedatum 18 april 2013
Volgens het Gerechtshof te Amsterdam is een kunsthandelaar niet verplicht om te melden dat een schilderij tien keer meer waard is, wanneer de verkoper weet wat hij verkoopt. In zijn commentaar voor de rubriek “De Uitspraak” van nrc.nl en NJBlog licht mr. drs. Reinier W.L. Russell toe hoe het hof tot zijn uitspraak heeft kunnen komen en wat de gevolgen hiervan zijn voor particuliere kunstverkopers.

adrianus eversen

Kan een niet-professionele verkoper die kunstwerken voor een veel te lage prijs verkocht heeft aan een professionele kunsthandelaar later alsnog betaling van een marktconforme prijs eisen? Het Nederlands recht kent geen regel dat een koopovereenkomst ongeldig is, enkel en alleen omdat de prijs niet in overeenstemming is met de werkelijke waarde van het verkochte. Dat is ook begrijpelijk, want het bevordert de rechtszekerheid in het handelsverkeer niet wanneer partijen eenvoudig op een eenmaal gesloten overeenkomst kunnen terugkomen.

Wie zich na zijn verkoop bekocht voelt, kan zich echter wel proberen te beroepen op bedrog of dwaling. Dat gebeurde dan ook in deze zaak. Bedrog is niet aan de orde, want er is geen sprake van opzet bij de koper, want de verkoper heeft zelfstandig de prijs bepaald.

De omstandigheden waaronder een beroep op dwaling gedaan kan worden, staan beschreven in artikel 6:228 BW. Dit noemt drie situaties, waarvan hier slechts die uit lid 1 sub b in aanmerking kan komen, namelijk dat de koper de dwalende verkoper had behoren in te lichten. Volgens de rechter in eerste aanleg was dit het geval. Van schending van de mededelingsplicht is sprake wanneer een partij zaken verzwijgt die voor de andere partij essentieel zijn. Bij een professionele handelaar wordt eerder een dergelijke mededelingsplicht aangenomen dan bij een particulier.

Het hof echter acht artikel 6:228 lid 2 BW van toepassing dat stelt dat een dwaling die volgens verkeersopvattingen voor rekening van de dwalende behoort te blijven niet voor vernietiging in aanmerking komt. In deze zaak heeft de verkoper namelijk zelf besloten zijn schilderijen te verkopen, hij wist dat het een Eversen was en hij heeft zelf de prijs bepaald van het te verkopen schilderij. De koper is slechts ingegaan op een bestaand aanbod en had daarmee een koopje. Hij is niet verplicht om zijn voordeel ongedaan te maken door aan de verkoper te melden dat hij elders een hogere prijs kan krijgen. Het hof laat de gevolgen van het gebrekkige onderzoek naar de waarde van het schilderij dan ook voor risico van de verkoper. “Bezint eer ge begint” is niet zonder reden een vaste zegswijze geworden.

Dat het hof in zijn arrest de aanwezigheid van een mededelingsplicht van de professionele partij afhankelijk lijkt te maken van de omvang van het verschil tussen de overeengekomen prijs en de werkelijke marktwaarde vertroebelt de zaak helaas. Dat een afwijking van 1000% van de prijs niet voldoende is om de professionele koper een mededelingsplicht te doen krijgen tegenover de particuliere verkoper lijkt op het eerste gezicht onrechtvaardig. Deze overweging komt echter in een ander licht te staan wanneer men beseft dat ook de particuliere verkoper zijn eigen verantwoordelijkheid heeft om zich over de gangbare prijzen te informeren.

Het arrest maakt dus duidelijk dat wie zich als verkoper op de (kunst)markt begeeft, zal moeten zorgen dat hij zijn huiswerk vooraf goed doet. Een grondig onderzoek naar de vigerende prijzen op de kunstmarkt behoort daarvan standaard een onderdeel te zijn. Via internet zijn vrij gemakkelijk verkoopprijzen van kunstwerken te achterhalen, al zal daarbij steeds ook rekening moeten worden gehouden met verschillen in grootte, motief en kwaliteit van het aangebodene.

De besproken uitspraak

Het artikel op nrc.nl (alleen voor abonnees)

    Deel op social media

    • Retail
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Questions and challenges during COVID-19: Dutch employment law, tenancy law and contract law

    13 september 2021

    In this article, we will discuss several questions and challenges in the field of Dutch employment law, tenancy law and contract law during COVID-19.

    lees verder
    • Ondernemingsrecht

    Is een managementovereenkomst een arbeidsovereenkomst of een opdrachtovereenkomst?

    26 augustus 2021

    Hebben de nieuwe regels van de Hoge Raad voor het beoordelen van arbeidsovereenkomsten ook gevolgen voor de managementovereenkomst? De rechtspraak is er nog niet uit. Dat blijkt uit uitspraken van het Hof Arnhem-Leeuwarden en de Rechtbank Midden-Nederland over de managementovereenkomst van de CFO van de Volksbank.

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Pas op met vage bewoordingen in franchiseovereenkomsten

    24 juni 2021

    Het is belangrijk om in overeenkomsten duidelijke en ondubbelzinnige taal te gebruiken. Dat blijkt nog maar eens uit een recente uitspraak van de Hoge Raad. Door onduidelijkheden in de franchiseovereenkomsten hebben franchisenemers van Albert Heijn mogelijk miljoenen misgelopen.

    lees verder
    • Mode en luxury
    • Procederen, arbitrage en mediation

    De voordelen van arbitrage

    19 mei 2021

    Procederen hoeft niet altijd bij een rechter. Er zijn ook andere manieren om een juridisch conflict op te lossen. Een belangrijk en vaak aantrekkelijk alternatief is arbitrage. Zeker als u internationaal zaken doet. Wat zijn de voordelen van arbitrage?

    lees verder
    • Ambassades
    • Arbeidsrecht en ontslag

    Russell Advocaten aanbevolen door The Legal 500 2021

    20 april 2021

    Russell Advocaten is voor het 17e jaar op rij opgenomen in The Legal 500. We zijn blij met deze erkenning voor de kwaliteit van onze juridische dienstverlening door experts en cliënten. Lees wat zij over ons schrijven:

    lees verder
    • Kunst

    Nieuwe regels restitutiebeleid gelden ook voor oude zaken

    30 maart 2021

    Het Nederlandse restitutiebeleid keert terug naar de oorspronkelijke uitgangspunten en wordt terecht weer ruimhartiger. Ook kunnen oude zaken opnieuw worden voorgelegd. Wat verandert er in het beleid?

    lees verder
    • Kunst

    Voorstellen commissie-Buma onvoldoende voor bescherming Nederlands cultureel erfgoed

    3 maart 2021

    De veiling in New York van een tekening van Rubens door prinses Christina zorgde voor grote verontwaardiging en een discussie over het erfgoedbeleid in Nederland. Die resulteerde in twee adviescommissies, de commissie-Pechtold en de commissie-Buma. De laatste heeft een tussenadvies uitgebracht dat, als het wordt overgenomen, ingrijpende gevolgen kan hebben voor verzamelaars en kunsthandelaren in Nederland.

    lees verder
    • Franchise, distributie en agentuur
    • Contracten

    Distribution & Agency in the Netherlands

    25 februari 2021

    Russell Advocaten heeft in de Lexology Guide Distribution & Agency het hoofdstuk over Nederland geschreven. Lexology is de grootste bron voor internationaal juridisch nieuws, analyses en inzichten voor advocatenkantoren en bedrijfsjuristen.

    lees verder