Nieuws, Blog en Publicaties

De advocaten van Russell Advocaten schrijven geregeld over actuele juridische ontwikkelingen. Hieronder vindt u een overzicht van onze blogs, nieuwsbrieven, boeken en artikelen.

Lees meer

Uw advocaat

mr. Jan Dop
mr. Jan Dop
advocaat partner

Jan Dop staat nationale en internationale bedrijven bij in alle facetten van de dagelijkse bedrijfsvoering. Hij is gespecialiseerd in ondernemingsrecht en arbeidsrecht. Hij werkt sinds 1995 als advocaat bij Russell, sinds 2011 als partner.
 

@: jan.dop@russell.nl
t: +31 20 301 55 55


Auteursrecht werknemer of freelancer

Publicatiedatum: 17 december 2018

Werkgever en opdrachtgever hebben intellectuele eigendomU geeft opdracht aan een werknemer of freelancer om een product te ontwerpen of te ontwikkelen. Heeft u dan het auteursrecht of de werknemer of freelancer?
 

Auteursrecht

De auteursrechthebbende heeft het uitsluitende recht om zijn of haar werk openbaar te maken en te verveelvoudigen, bijvoorbeeld voor de verkoop ervan. Het is dus belangrijk om te weten wie het auteursrecht op een werk heeft.

Het uitgangspunt in het auteursrecht is dat de maker van een werk het auteursrecht daarop verkrijgt. Er is sprake van een werk in de zin van het auteursrecht als het gaat om letterkunde, wetenschap of kunst. Ook industriële ontwerpen en computerprogramma’s en het voorbereidend materiaal kunnen hieronder vallen.

De uitvoerder die op basis van het ontwerp van de maker een product maakt heeft geen auteursrecht. Deze is ook geen (mede)maker, want hij heeft immers geen invloed gehad op het bedenken van het werk en het nemen van de beslissingen ten aanzien van het ontwerp.

Hoe zit het als de werknemer of opdrachtnemer (indirect) op kosten van de werkgever of opdrachtgever een werk maakt? Ligt het auteursrecht dan nog steeds bij de maker? Nee, in dat geval bestaan er uitzonderingen in het auteursrecht. De maker creëert het werk wel, maar geniet geen auteursrechtelijke bescherming. Er zijn drie categorieën:

  • werkgeversauteursrecht;
  • opdrachtgeversauteursrecht (bij industriële vormgeving);
  • werken openbaar gemaakt door rechtspersonen en vennootschappen.

Bij de hierboven genoemde uitzonderingen hoeft het auteursrecht niet te worden overgedragen aan de werkgever of opdrachtgever, deze heeft automatisch het auteursrecht.
 

Werkgeversauteursrecht

Gedurende het dienstverband heeft de werkgever de mogelijkheid om de werknemer opdracht te geven tot het maken van een origineel werk, zoals het schrijven van software. In dat geval wordt de werkgever aangemerkt als de maker van het werk. Het maakt hierbij niet uit of het werk is gemaakt door één werknemer of door meerdere, zoals bij het schrijven van computerprogramma’s vaak het geval zal zijn. Aan werkgeversauteursrecht zijn twee voorwaarden verbonden:

  1. Er is sprake van een gezagsverhouding in arbeidsrechtelijke zin. De freelancer en de stagiair vallen dus niet onder het werkgeversauteursrecht.
  2. De creatieve opdrachten die door de werkgever worden gegeven moeten wel vallen onder het ‘takenpakket’ van de werknemer.

De achterliggende gedachte van het werkgeversauteursrecht is dat door het betalen van loon al een vergoeding wordt gegeven voor het creatieve werk dat is geleverd. Als er een creatieve opdracht wordt gegeven en uitgevoerd die niet tot de taak van de werknemer behoort zoals omschreven in de arbeidsovereenkomst, is daar in principe bij het vaststellen van het loon geen rekening mee gehouden en is de oorspronkelijke maker wel auteursrechthebbende.
 

Opdrachtgeversauteursrecht

Deze regeling geldt alleen op het terrein van industriële vormgeving: het ontwikkelen van producten die industrieel in massa- of serieproductie worden vervaardigd. Dit wordt ook wel de freelanceregeling genoemd, omdat er geen arbeidsrelatie wordt vereist.

De regel die hier geldt is dat het auteursrecht van tekeningen of modellen die op bestelling zijn ontworpen, toekomt aan degene die de bestelling heeft gedaan. De opdrachtgever wordt dus aangemerkt als ‘ontwerper’, tenzij partijen anders zijn overeengekomen.
 

Rechtspersoon of vennootschap

Bij deze categorie gaat het om een rechtspersoon of vennootschap die een werk openbaar maakt zonder daarbij de naam van de maker te vermelden, bijvoorbeeld een boek of een stoel die op naam van het bedrijf worden gezet. Als de opdracht van de freelancer niet valt onder opdrachtgeversauteursrecht, kan het onder deze regeling vallen. De regel luidt: tenzij wordt bewezen dat het werk onrechtmatig is openbaar gemaakt, wordt de rechtspersoon of vennootschap aangemerkt als maker en geniet deze de auteursrechtelijke bescherming.

Een indicatie dat het auteursrecht niet aan de rechtspersoon toekomt, kan bijvoorbeeld een aangebrachte signatuur van de ‘echte’ maker op het werk zijn die niet overeenkomt met het logo van de rechtspersoon.
 

Ons advies

  • Spreek duidelijk af in een arbeidsovereenkomst wat valt onder de werkzaamheden van de werknemer en stel zo nodig een intellectueel eigendomsbeding op, zodat de werknemer weet hoe het zit met de auteursrechten.
  • Spreek duidelijk af in een opdrachtovereenkomst aan wie het auteursrecht toekomt.
  • Een maker die in opdracht industriële vormgeving ontwerpt moet expliciet afspraken maken als deze niet wil afzien van zijn auteursrechten.
     

Meer info

Wilt u weten of u auteursrechthebbende bent? Wilt u dat Russell een beding opstelt over werkgeversauteursrecht of opdrachtgeversauteursrecht? Neem dan contact op met ons:
 

Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.
 

Velden met een * zijn verplicht

Blijf op de hoogte

Wilt u graag op de hoogte blijven van de actuele juridische ontwikkelingen?

Meldt u aan voor de nieuwsbrief

Of volg ons op LinkedIn

Bel mij

Vul hier uw naam en telefoonnummer in en wij bellen u zo spoedig mogelijk.
Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.