Wijziging of beëindiging van de aandelenregeling: is instemming van de ondernemingsraad vereist?

De ondernemingsraad heeft instemmingsrecht bij vaststelling, wijziging of intrekking van een beloningssysteem. Is een wijziging van een aandelenregeling een wijziging van het beloningssysteem?

De ondernemingsraad heeft op grond van de Wet op de Ondernemingsraden (hierna: WOR) instemmingsrecht bij bepaalde besluiten van de ondernemer. Dit instemmingsrecht houdt in dat een besluit pas mag worden genomen nadat de ondernemingsraad hiermee heeft ingestemd. Instemming van de OR is onder andere vereist voor de vaststelling, wijziging of afschaffing van een belonings- of functiewaarderingssysteem.

Maar moet de ondernemingsraad ook worden gevraagd om instemming bij de wijziging of afschaffing van een aandelenregeling? Dat hangt ervan af of die wijziging of afschaffing tevens een wijziging of afschaffing is van een beloningssysteem in de zin van de WOR. Is dat het geval, dan is instemming van de ondernemingsraad vereist. Aan de hand van twee uitspraken laten wij zien hoe rechters hiermee omgaan.

Wijziging aandelenregeling door Amerikaanse holding: geen instemmingsrecht

Het Gerechtshof Den Haag oordeelde dat het wijzigen van de aandelenregeling door een Amerikaanse holdingmaatschappij geen wijziging van het beloningssysteem opleverde. Instemming van de ondernemingsraad was dus hiervoor niet vereist. Onder de oude aandelenregeling ontvingen alle werknemers in functieschaal 8 en hoger een gegarandeerde beloning. Onder de nieuwe aandelenregeling was de toekenning van de beloning niet langer gegarandeerd, maar afhankelijk van de individuele prestatie van de werknemer en van het beschikbare budget.

Anders dan de kantonrechter oordeelde het gerechtshof dat de kern van de aandelenregeling niet was gewijzigd: de nieuwe aandelenregeling gold nog steeds voor dezelfde functiegroepen (werknemers in functieschaal 8 en hoger) en had hetzelfde doel (het belonen van werknemers in hogere functies op de lange termijn). Dat de toekenning van aandelen voortaan afhankelijk werd van prestaties en het beschikbare budget, maakte volgens het gerechtshof geen verschil in het beloningssysteem. Door de nieuwe regeling veranderde weliswaar de hoogte van de beloning, maar daarover heeft de ondernemingsraad geen instemmingsrecht. De holding mocht dus de aandelenregeling wijzigen zonder instemming van de ondernemingsraad.

Beëindiging Performance Shares-regeling door Franse moeder: wel instemmingsrecht

De Arnhemse kantonrechter kwam in een zaak over de afschaffing van een aandelenregeling tot het oordeel, dat wél sprake was van wijziging van het beloningssysteem. De instemming van de ondernemingsraad was dus vereist.

Het ging om een Nederlandse vennootschap waarvan werknemers via lokale aandelenregelingen aandelen konden kopen in de Franse moedervennootschap. Daarnaast gold de zogeheten Performance Shares-regeling: op basis daarvan ontvingen werknemers jaarlijks automatisch Performance Shares, mits zij via een lokale aandelenregeling aandelen hadden gekocht.

Op enig moment besloot de Franse moedervennootschap de Performance Shares af te schaffen. De ondernemingsraad van de Nederlandse dochtervennootschap weigerde instemming met dit voorgenomen besluit, maar de vennootschap besloot desondanks de regeling te beëindigen. De OR stapte daarop naar de rechter en verzocht het besluit ongeldig te verklaren. In de procedure verzocht de Nederlandse dochtervennootschap om vervangende toestemming van de rechter.

De kantonrechter stelde de ondernemingsraad in het gelijk. Uit de toelichting op een van de lokale aandelenregeling volgt dat werknemers die aandelen op grond van deze regeling kopen, recht hebben op Performance Shares. De regeling is dus een arbeidsvoorwaardenregeling. Uit de uitspraak van de kantonrechter kan worden afgeleid dat het besluit tot afschaffing van de Performance Shares neerkwam op een wijziging van het beloningssysteem en daarmee onder het instemmingsrecht van de ondernemingsraad viel.

Dat het besluit was genomen door de Franse moedervennootschap, maakt dat niet anders: het besluit werd aan de Nederlandse dochtervennootschap toegerekend. Deze uitspraak vormt daarmee een mooi voorbeeld van het uitgangspunt dat het instemmingsrecht van de ondernemingsraad ook geldt wanneer een besluit op een hoger niveau dan de onderneming zelf is genomen. Een ander oordeel zou volgens de kantonrechter leiden tot ondermijning van het Nederlandse medezeggenschapsrecht.

De kantonrechter verleende de ondernemer niet de gevraagde vervangende toestemming. Hoewel het bedrijf voldoende belang had bij het afschaffen van de aandelenregelingen, was de weigering van de ondernemingsraad volgens de kantonrechter niet onredelijk, mede omdat werknemers geen enkele compensatie werd aangeboden voor het verlies van de Performance Shares. Als compensatie wel was aangeboden, dan was het besluit van de ondernemingsraad om haar instemming te weigeren mogelijk wel onredelijk geweest.

Conclusie

Een ondernemer kan verplicht zijn de ondernemingsraad instemming te vragen als hij een aandelenregeling wil invoeren, wijzigen of afschaffen. Is een dergelijk besluit op te vatten als een wijziging of afschaffing van een beloningssysteem, dan heeft de ondernemingsraad instemmingsrecht. Vraagt de ondernemer geen instemming, dan loopt deze het risico dat de wijziging of intrekking nietig wordt verklaard en de uitvoeringshandelingen van het besluit moeten worden teruggedraaid.

Advocaat ondernemingsraad

Heeft u vragen over het instemmingsrecht en andere bevoegdheden van de ondernemingsraad, of andere vragen over ondernemingsrecht en medezeggenschap? Neem dan gerust contact met ons op: