Aansprakelijkheid bestuurders

Wanneer is sprake van persoonlijke aansprakelijkheid van een bestuurder? Wat kan een bestuurder doen om deze te voorkomen?

Bestuurders van ondernemingen kunnen alleen bij hoge uitzondering aansprakelijk zijn voor wat zij in hun functie doen. Dan dient sprake te zijn van ernstig verwijtbaar handelen of opzet. Wanneer is dit het geval?

Vertegenwoordiging rechtspersoon

Rechtspersonen, zoals een BV, NV, vereniging of stichting, worden vertegenwoordigd door bestuurders of andere daartoe gemachtigde personen. Dit zijn vaak natuurlijke personen, maar kunnen ook rechtspersonen zijn.

De bestuurders sluiten contracten namens de rechtspersoon. Als de onderneming de afspraken uit deze contracten niet nakomt of als zij schade veroorzaakt, dan kan de onderneming hierop worden aangesproken, niet de bestuurders. Toch kunnen bestuurders in bepaalde gevallen persoonlijk aansprakelijk worden gesteld door derden (extern) of door het bedrijf zelf (intern). Wanneer is dat het geval?

Interne bestuurdersaansprakelijkheid

Wanneer een bestuurder zijn taken niet behoorlijk uitvoert, dan kan het bedrijf hem aansprakelijk stellen voor de schade die het hierdoor heeft geleden. Dit wordt interne bestuurdersaansprakelijkheid genoemd. Iedere bestuurder is op grond van art. 2:9 BW gehouden tot een behoorlijke vervulling van zijn taak. Indien een bestuurder of een van zijn medebestuurders zijn taak onbehoorlijk vervult, is hij jegens de rechtspersoon aansprakelijk voor de volledige schade. Voor de bestuurder bestaat echter een escape: als hem geen ernstig verwijt kan worden gemaakt en hij niet nalatig is geweest in het treffen van maatregelen om de gevolgen af te wenden kan hij onder de verplichting tot betaling van een schadevergoeding uitkomen.

Een bestuurder kan bijvoorbeeld intern aansprakelijk worden gesteld wanneer de schade is ontstaan doordat de bestuurder:

• onnodig grote financiële risico’s heeft genomen; of
• de rechtspersoon onbevoegd heeft vertegenwoordigd.

Verder geldt bij faillissement dat bestuurders aansprakelijk kunnen worden gehouden voor het tekort in de boedel wanneer zij hun taak onbehoorlijk hebben vervuld. Dit moet dan wel een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest.

Een recente uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden illustreert de interne bestuurdersaansprakelijkheid. In deze zaak werden de bestuurders aangesproken door de vennootschap wegens onbehoorlijk bestuur, omdat zij onrechtmatig gelden aan de onderneming hadden onttrokken. Het hof oordeelde dat de bestuurders hun taak niet behoorlijk hadden vervuld en dat hen een ernstig verwijt kon worden gemaakt. Daarom werden de bestuurders op grond van art. 2:9 BW aansprakelijk gehouden voor de schade die de vennootschap had geleden.

Een recente uitspraak van het Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden laat zien dat bestuurders door de curator namens de vennootschap persoonlijk aansprakelijk kunnen worden gehouden bij faillissement. In deze zaak ging het om een BV die met een tekort in de boedel failliet ging. Het hof stelde vast dat de bestuurders hun taak onbehoorlijk hadden vervuld en dat dit een belangrijke oorzaak van het faillissement was. De bestuurders hadden onderhandelingen ter voorkoming van het faillissement gefrustreerd en betalingen niet goed geboekt. Omdat de bestuurders geen overtuigend bewijs voor een alternatieve faillissementsoorzaak konden leveren, werden zij persoonlijk aansprakelijk gesteld voor het boedeltekort.

Collectieve bestuurdersaansprakelijkheid

In principe is de interne aansprakelijkheid van het bestuur collectief. Alle bestuursleden zijn dus aansprakelijk. Een individueel bestuurslid kan zich echter onttrekken aan aansprakelijkheid als:

• Hij aan de hand van met hem overeengekomen concrete taken en bevoegdheden kan aantonen dat hij niet nalatig is geweest en hem dus geen verwijt kan worden gemaakt. Het is daarom belangrijk dat een duidelijke taakverdeling op papier staat.
• Hij uitdrukkelijk heeft laten aantekenen dat hij tegen het besluit was dat het bedrijf of derden schade heeft berokkend.

Externe bestuurdersaansprakelijkheid

Bij externe bestuurdersaansprakelijkheid zijn bestuurders aansprakelijk voor de schade die derden, zoals leveranciers van de onderneming, lijden door het handelen van de bestuurders.

Een bestuurder kan bijvoorbeeld door derden aansprakelijk worden gesteld wanneer de schade is ontstaan doordat de bestuurder:

• producten heeft ingekocht namens de onderneming, terwijl hij wist dat deze producten niet betaald konden worden.

Daarnaast kan een bestuurder persoonlijk aansprakelijk worden gehouden wanneer hij zelf een onrechtmatige daad pleegt jegens een derde. Beslissend is of hem een ernstig verwijt kan worden gemaakt. Het moet hierbij gaan om bewust of voorzienbaar handelen dat derden benadeelt.

Ook kan een bestuurder aansprakelijk zijn wanneer hij een misleidende voorstelling geeft van de financiële situatie van de onderneming, bijvoorbeeld via de jaarrekening. In dat geval kunnen derden die hierdoor schade lijden de bestuurders persoonlijk aanspreken.

In een recente zaak bij de Rechtbank Amsterdam werd de bestuurder van twee vennootschappen met succes persoonlijk aansprakelijk gesteld door de verhuurder van zijn bedrijfspand. De bestuurder had namelijk onder andere ervoor gezorgd dat de verhuurder de achterstallige huur niet kon innen. Niet alleen had de bestuurder de bankrekening van zijn bedrijf leeg getrokken, maar ook had hij de bedrijfsinventaris zonder vergoeding overgedaan aan een derde. De waarde daarvan was genoeg geweest om de huur te betalen.

Ernstig persoonlijk verwijt

De schade kan alleen succesvol op de bestuurder worden verhaald wanneer hem een ernstig persoonlijk verwijt kan worden gemaakt. Het maken van een foutje kan dus nog niet leiden tot bestuurdersaansprakelijkheid.

Bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering

Een bestuurdersaansprakelijkheidsverzekering (D&O verzekering) kan een belangrijk deel van de bestuurdersaansprakelijkheid dekken. Dit betreft het ernstig verwijtbaar handelen. Schade die opzettelijk is veroorzaakt valt niet onder de dekking.

Advocaat bestuurdersaansprakelijkheid

Onze advocaten adviseren al vele jaren zowel bedrijven als bestuurders van bedrijven over externe en interne bestuurdersaansprakelijkheid. Wij helpen hen preventief door het organiseren van cursussen, maar helpen ook bij het aansprakelijk stellen van bestuurders of het voeren van verweer bij een aansprakelijkheidstelling. Wilt u meer weten hierover of gebruik maken van onze rechtshulp? Neem dan contact met ons op: