Nieuws, Blog en Publicaties

De advocaten van Russell Advocaten schrijven geregeld over actuele juridische ontwikkelingen. Hieronder vindt u een overzicht van onze blogs, nieuwsbrieven, boeken en artikelen.

Lees meer

Uw advocaat

mr. Paul W.L. Russell
mr. Paul W.L. Russell
senior partner

Paul Russell is advocaat voor internationale en nationale bedrijven, kunsthandelaren, musea en vermogende particulieren. Hij is gespecialiseerd in corporate governance, contracten en corporate litigation. Hij werkt sinds 1976 als advocaat bij Russell.
 

@: paul.russell@russell.nl
t: +31 20 301 55 55


Kunst en recht: De gevolgen van de nieuwe Erfgoedwet voor de kunstwereld

Publicatiedatum: 23 juni 2016

Op 1 juli 2016 treedt de nieuwe Erfgoedwet in werking. De wet is vooral een bundeling van bestaande wet- en regelgeving, zoals de Wet tot behoud van cultuurbezit, maar er zijn ook aanpassingen gedaan. Wat betekent de Erfgoedwet voor  verzamelaars van kunst?

Download nieuwsflits (PDF)
 

De nieuwe wetgeving over de bescherming van de cultuurgoederen, de Erfgoedwet, is bijna geruisloos aangenomen.  De wet treedt in werking op 1 juli 2016. Het doel van de wet is: kunst van nationaal belang in Nederland houden en beschermen. Dergelijke bescherming van cultuurbezit brengt mee dat het recht van eigenaren van kunst om vrij te handelen in kunst, ingrijpend is beperkt, ook onder de bestaande Wet behoud cultuurbezit.

De omgang met beschermde cultuurgoederen is in de nieuwe Erfgoedwet als volgt geregeld: eigenaren mogen zonder mededeling aan de Nederlandse overheid een op een lijst geplaatst “beschermd cultuurgoed” niet verkopen, in bruikleen geven of zelfs feitelijk verplaatsen. Ook na die mededeling is verkoop, bruikleen en feitelijke verplaatsing verboden, tenzij de Overheid meldt hiertegen geen bezwaar te hebben. Zijn die bezwaren er wel, dan kan in geval van verkoop de Overheid, of een andere geïnteresseerde Nederlandse koper, het beschermde cultuurgoed kopen, zo nodig tegen een door de rechter vastgestelde koopprijs.

Wanneer is sprake van een “beschermd cultuurgoed”? Kunst is niet goed in kwantificeerbare, objectieve maatstaven uit te drukken. De Nederlandse wetgever gebruikt hiervoor open criteria: een cultuurgoed dat “van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis is en bovendien onvervangbaar en onmisbaar” wordt beschermd. In de nieuwe Erfgoedwet is daar nog eens aan toegevoegd dat ook cultuurgoederen die van “uitzonderlijke schoonheid” zijn, dezelfde bescherming verdienen.

Deze criteria zijn vrij ruim geformuleerd en kunnen een averechts effect hebben. Een kunstbezitter kan er soms maar beter voor kiezen een belangrijk kunstwerk niet in lange bruikleen te geven aan een Nederlands museum, om de situatie te voorkomen dat zijn/haar kunstcollectie of onderdelen daarvan onvervangbaar wordt bestempeld, waardoor de kunst door hem/haar of de erven niet meer eenvoudig kan worden verhandeld. Bij de invoering van de Wet tot behoud van cultuurbezit in 1984 hadden verschillende musea immers al belangrijke bruiklenen op de lijst geplaatst om deze publiekstrekkers voor hun collectie te kunnen behouden.

De nieuwe regeling naar Nederlands recht blijft voor eigenaren van beschermde cultuurgoederen een in het eigendomsrecht ingrijpende en ook waarde drukkende regeling. Tot nu toe was die regeling alleen van toepassing in uitzonderingsgevallen: alleen op kunstvoorwerpen waarvan de Nederlandse overheid heeft vastgesteld dat zij van bijzondere cultuurhistorische of wetenschappelijke betekenis zijn en bovendien onvervangbaar en onmisbaar. Met de toevoeging van het criterium “uitzonderlijke schoonheid” krijgt de Overheid een extra vrijbrief om zich te mengen in de vrije handel in kunst en die handel te blokkeren. Het criterium is voor onmisbare en onvervangbare kunstwerken op zich voldoende om het werk te beschermen en dat terwijl schoonheid een zeer subjectief criterium is.

In ieder geval wordt het nog moeilijker voor de kunstbezitter om te voorzien of de kunst uit zijn of haar collectie zal worden bestempeld als “beschermd cultuurgoed”, en dat kan grote gevolgen hebben voor de positie van kunstbezitters in de Nederlandse kunstmarkt.
 

Meer informatie

Wilt u meer weten over de nieuwe Erfgoedwet of heeft u andere vragen over kunst en recht, dan kunt u contact opnemen met:
mr. Paul W.L. Russell (paul.russell@russell.nl).

Blijf op de hoogte

Wilt u graag op de hoogte blijven van de actuele juridische ontwikkelingen?

Meldt u aan voor de nieuwsbrief

Of volg ons op LinkedIn

Bel mij

Vul hier uw naam en telefoonnummer in en wij bellen u zo spoedig mogelijk.
Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.