Reinier Russell

managing partner

Reinier adviseert nationale en internationale bedrijven

reinier.russell@russell.nl
+31 20 301 55 55

Lisanne Meijerhof

advocaat

Lisanne is advocaat voor corporate litigation en stichtingen en verenigingen

lisanne.meijerhof@russell.nl
+31 20 301 55 55

4 tips om onvoorziene omstandigheden vooraf te regelen

Publicatiedatum 25 augustus 2022

Corona en de Russische aanval op Oekraïne met bijbehorende sancties maken het moeilijk om internationale contracten na te komen. U moet dan weer opnieuw gaan onderhandelen met volop druk op de ketel. Dat is niet prettig. Daarom 4 tips om al vooraf te regelen wat u en uw contractspartner in zo’n geval mogen doen.

informatieplicht-contract

Of u bij onvoorziene omstandigheden een beroep kunt doen op overmacht, op een hardheidsclausule of een andere regeling hangt in eerste instantie af van de afspraken die u heeft gemaakt. U moet deze dus goed vastleggen. Dit geldt nog extra bij internationale contracten, waar u te maken kunt krijgen met een rechtsstelsel waarvan u de inhoud niet kent. Zo kent het Verenigd Koninkrijk geen regeling voor overmacht, tenzij deze uitdrukkelijk in het contract is opgenomen.

Daarom 4 tips om goede afspraken te maken waarin u rekening houdt met veranderde, onvoorziene omstandigheden, zonder dat u opnieuw moet gaan onderhandelen.

1.   Indexeringsclausule

Met een indexeringsclausule spreekt u af dat de prijzen automatisch veranderen wanneer een bepaalde prijsindex wijzigt, zoals die van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dit kan direct zijn of jaarlijks, zoals bijvoorbeeld bij veel huurovereenkomsten het geval is. Voortdurende prijswijzigingen zullen doorgaans niet goed zijn voor de onderlinge verhoudingen. Het is ook mogelijk om aan de wijzigingen een maximum te verbinden, zodat u niet zonder aankondiging vooraf het dubbele moet betalen. Een dergelijke clausule lost voor een leverancier meteen het probleem op van sterk toegenomen inflatie als gevolg van een tekort aan grondstoffen.

2.   Prijsaanpassingsclausule

Deze clausule geeft de verkoper het recht om de prijs aan te passen als bepaalde referentiewaarden wijzigen. Het is gebruikelijk om hieraan de verplichting te verbinden de koper enkele dagen vooraf te waarschuwen dat de prijzen zullen worden aangepast. Ook kunt u in deze clausule een verplichting opnemen om te heronderhandelen over de prijs.

3.   Overmachtsclausule

Maar hoe zit het als prijsaanpassingen niet voldoende zijn om de problemen op te lossen? Bijvoorbeeld als er helemaal niet meer geleverd kan worden? In een dergelijk geval kunt u een beroep doen op overmacht. In sommige landen, zoals het Verenigd Koninkrijk, moet dit uitdrukkelijk in het contract staan, anders is het in het geheel niet geregeld. Wat kunt u in zo’n clausule regelen?

Als eerste een definitie van overmacht. In principe gaat het om omstandigheden waar partijen geen invloed op kunnen hebben en die het onmogelijk maken om het contract uit te voeren. Hét voorbeeld zijn nu de coronamaatregelen in verschillende landen, maar het kan ook gaan om een overstroming die een fabriek volledig lamlegt of een oorlogssituatie. Daarnaast kunnen ook algemene situaties van overmacht uitdrukkelijk benoemd zijn in het contract. Dus bijvoorbeeld epidemieën, oorlog en natuurgeweld. Daar hoeft dan verder geen discussie over te zijn. Ook over de gevolgen van verscherpte douanecontrole of ingestelde sancties kunt u afspraken maken.

Daarnaast kunt u regelen welke bevoegdheden partijen hebben in het geval van overmacht. Hierbij gaat het om het tijdelijk opschorten of definitief opzeggen van het contract. Ook kunt u afspraken maken over de risicoverdeling. Omdat overmacht per definitie buiten de invloed van partijen valt, is dit risico meestal 50-50 verdeeld. Maar u kunt ook afspreken dat er geen beroep op overmacht mag worden gedaan of dat in bepaalde situaties dat beroep niet is toegestaan. En in welke gevallen er een schadevergoeding moet worden betaald. Bijvoorbeeld als er pas laat een beroep op overmacht wordt gedaan, waardoor de andere partij al investeringen heeft gedaan, die niet meer kunnen renderen.

4.   Hardheidsclausule

Ook bij een hardheidsclausule gaat het om omstandigheden waar partijen geen invloed op hebben. In dit geval is het echter nog steeds mogelijk om het contract na te komen, maar is dit onredelijk geworden. Bijvoorbeeld doordat de kosten extreem zijn gestegen of het vrijwel onmogelijk is om een afgesproken termijn te halen. Denk aan een leverancier van een van de partijen die door overmacht uitvalt. In dat geval kunnen er immers ook nog andere leveranciers op de markt zijn, die echter alleen tegen veel hogere kosten of op een langere termijn kunnen leveren.

In een hardheidsclausule regelt u doorgaans dat in een dergelijke situatie partijen de voorwaarden van het contract kunnen wijzigen. Het kan gaan om een aantal concrete situaties, waarbij geregeld is welke gevolgen deze hebben voor het contract. Ook kan de hardheidsclausule een algemene bepaling zijn die partijen verplicht om opnieuw te gaan onderhandelen als door onvoorziene omstandigheden de balans tussen partijen ingrijpend is gewijzigd.

Advocaat internationale contracten

Wilt u een regeling voor overmacht of onvoorziene omstandigheden opnemen in uw contract? Wij zijn u graag van dienst met het opstellen of beoordelen daarvan. Doet uw leverancier een beroep op overmacht en wilt u weten of dit terecht is? Of kunt u zelf een contract niet nakomen en wilt u weten wat uw opties zijn? Wij geven u advies en staan u zo nodig ook bij in een juridische procedure. Neem contact met ons op:

    Bovenstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.

    Gerelateerde publicaties

    Turboliquidatie

    Turboliquidatie is een snelle manier om een rechtspersoon te beëindigen. Van de regeling werd echter ook misbruik gemaakt, waardoor schuldeisers werden benadeeld. Een nieuwe wet moet dit voorkomen. Aan welke eisen dient een turboliquidatie voortaan te voldoen? En welke mogelijkheden hebben schuldeisers om hun vorderingen te innen?

    Lees meer

    4 stappen om een BV te beëindigen

    Ondernemers kunnen verschillende redenen hebben om te stoppen met hun onderneming. De verwachte winsten kunnen tegenvallen, een pensioen komt in zicht of er komt een einde aan een samenwerking (joint venture). Waar moeten ondernemers op letten bij het beëindigen van een onderneming?

    Lees meer

    Buitenlands vonnis in Nederland

    Het tenuitvoerleggen van vonnissen is in beginsel een nationale zaak. Maar hoe zit dit als het geschil al bij een buitenlandse rechter is behandeld. Kan dit buitenlandse vonnis in Nederland ten uitvoer worden gelegd of is dit niet mogelijk?

    Lees meer

    Afrikaans masker blijkt miljoenen waard. Kan de verkoper de verkoop ongedaan maken?

    Een Afrikaans masker dat voor 150 euro was verkocht bracht op een veiling 4,2 miljoen euro op. Konden de Franse verkopers de verkoop ongedaan maken? Hoe zou deze zaak in Nederland zijn afgelopen?

    Lees meer

    1 januari 2024: Modelovereenkomst vrije vervanging vervalt

    Een belangrijk middel om te voorkomen dat een opdrachtovereenkomst toch een arbeidsovereenkomst blijkt te zijn is het gebruiken en correct uitvoeren van de modelovereenkomsten op de site van de Belastingdienst. Per 1 januari 2024 vervallen echter alle modellen die geheel of gedeeltelijk uitgaan van de mogelijkheid van vervanging. Wat betekent dit voor opdrachtgevers en opdrachtnemers?

    Lees meer

    1 januari 2024: Volledig digitaal oprichten bedrijf wordt mogelijk

    Het wordt nog makkelijker om in Nederland een bedrijf te starten. Vanaf 1 januari 2024 kan het oprichten van een bv geheel online. Wat verandert er?

    Lees meer