Nieuws, Blog en Publicaties

De advocaten van Russell Advocaten schrijven geregeld over actuele juridische ontwikkelingen. Hieronder vindt u een overzicht van onze blogs, nieuwsbrieven, boeken en artikelen.

Lees meer

Uw advocaat

mr. Paul W.L. Russell
mr. Paul W.L. Russell
senior partner

Paul Russell is advocaat voor internationale en nationale bedrijven, kunsthandelaren, musea en vermogende particulieren. Hij is gespecialiseerd in corporate governance, contracten en corporate litigation. Hij werkt sinds 1976 als advocaat bij Russell.
 

@: paul.russell@russell.nl
t: +31 20 301 55 55


Nederlands restitutiebeleid doorgeslagen in bescherming Nederlands kunstbezit

Publicatiedatum: 8 december 2020

Restitutiecommissie houdt zich niet aan Washington Principles

   English version

7 december 2020 heeft de Commissie evaluatie restitutiebeleid cultuurgoederen Tweede Wereldoorlog haar rapport Streven naar rechtvaardigheid uitgebracht. Dit rapport is zeer kritisch over het beleid van de restitutiecommissie in de afgelopen jaren. Zo kritisch, dat de voorzitter van de restitutiecommissie, prof. mr. Fred Hammerstein, al voorafgaand aan de presentatie van het rapport is afgetreden. Wat zijn de voornaamste punten van kritiek?
 

Restitutiebeleid voldoet niet meer aan Washington Principles

De belangrijkste conclusie is dat het restitutiebeleid na een goede start niet meer aan haar eigen regels voldoet te weten: recht doen aan het leed van degenen die ten gevolge van oorlogsgeweld en het naziregime hun eigendommen onvrijwillig hebben verloren. De kritiek betreft met name het meewegen van het belang van de huidige eigenaar en het openbaar kunstbezit. Dit kreeg bij de verschillende wijzigingen van het reglement van de Restitutiecommissie door het Ministerie een steeds prominentere plaats.

Wij constateerden deze verschuiving al in 2009 in ons artikel “Beleidswijzigingen bij de Restitutiecommissie?”. Ook in volgende jaren zijn wij hier geregeld op teruggekomen, bijvoorbeeld in “Kunstrecht (g)een vak apart?” waarin wij stelden dat dit feitelijk inhield dat hoe waardevoller het werk, hoe kleiner de kans dat het geclaimde werk wordt teruggegeven. Zelfs als het onvrijwillig bezitsverlies door oorlogsomstandigheden betreft. Dat werd onder andere bevestigd door twee uitspraken over schilderijen van Jan van Scorel (2013) en Wassily Kandinsky (2018). In beide gevallen viel de belangenafweging in het nadeel van de erfgenamen uit.

Afgelopen vrijdag wezen wij nog op het feit dat zelfs na een bindend advies niet zeker is dat het werk inderdaad teruggegeven wordt. Het moet dan nog de procedure voor vervreemding van kunstwerken in overheidsbezit doorlopen en kan worden aangewezen als beschermd cultuurgoed dat Nederland niet uit mag. De evaluatiecommissie stelt op pag. 28 van haar rapport terecht dat de aanwijzingsprocedure geen onderdeel mag uitmaken van het restitutiebeleid.
 

Oude zaken

Duidelijk is dat de restitutiecommissie grote steken heeft laten vallen bij haar beoordeling van ingediende claims en het wezen van restitutie, namelijk recht doen aan degenen die als gevolg van het naziregime hun bezittingen verloren hebben. De evaluatiecommissie laat in het midden of dit betekent dat oude zaken opnieuw moeten worden bekeken. Dat is jammer en niet terecht. Hierbij wreekt zich bovendien dat de restitutieprocedure geen onafhankelijke beroepsmogelijkheid kent. Zo werd het advies in de zaak van de Van Scorel in een door Russell Advocaten aangespannen procedure vernietigd door de Rechtbank Midden-Nederland. Het gevolg was dat dezelfde Restitutiecommissie opnieuw de zaak moest bekijken. Omdat hierbij uiteraard geen ander oordeel te verwachten viel is die zaak toen niet doorgezet. Er is wel geklaagd bij de Minister, doch zonder succes! Helaas adviseert de evaluatiecommissie om geen beroepsmogelijkheid in te stellen, maar een extra ronde hoor en wederhoor voordat het concept-bindend advies definitief wordt gemaakt (p. 37).
 

Meer onderzoek en betere informatie

De overige adviezen van de evaluatiecommissie betreffen vooral het weer oppakken van onderzoek naar de oorspronkelijke eigenaars van mogelijke roofkunst en verbetering van de informatie over het restitutiebeleid. Dan gaat het niet alleen om een helpdesk, maar ook om het informeren van de betrokkenen tijdens de restitutieprocedure.
 

Meer informatie

Russell Advocaten procedeert al decennia over de restitutie van nazi-roofkunst aan de eigenaars en hun erfgenamen. Wilt u ondersteuning bij het indienen van een restitutieverzoek? Heeft u vragen over het restitutiebeleid? Of andere vragen over kunst en recht? Neem dan contact op met mr. Paul W.L. Russell (020-301 55 55 of artandlaw@russell.nl of via het contactformulier hieronder):
 

Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.
 

Velden met een * zijn verplicht

Blijf op de hoogte

Wilt u graag op de hoogte blijven van de actuele juridische ontwikkelingen?

Meldt u aan voor de nieuwsbrief

Of volg ons op LinkedIn

Bel mij

Vul hier uw naam en telefoonnummer in en wij bellen u zo spoedig mogelijk.
Onderstaande gegevens verwerken wij met uw toestemming, u kunt uw toestemming altijd weer intrekken. Lees ook onze privacyverklaring.