Download nieuwsflits (PDF)

Toepassing van een standaardformule bij de schadevergoeding in geval van kennelijk onredelijk ontslag is niet toegestaan volgens de Hoge Raad. Het arrest van de Hoge Raad van 27 november 2009 heeft een einde gemaakt aan de poging van het Hof ’s-Gravenhage om de schadevergoeding meer voorspelbaar te maken.

Ontbinding en ontslag op formule
Er zijn verschillende manieren om een arbeidsovereenkomst te beëindigen. Twee belangrijke zijn de ontbinding door de kantonrechter, waarbij de werknemer meestal een vergoeding krijgt die gebaseerd is op de zg. kantonrechtersformule, en het ontslag met vergunning van het UWV Werkbedrijf. Indien de werknemer van mening is dat het ontslag ondanks de verkregen vergunning onredelijk is kan hij zich wenden tot de kantonrechter. Deze kan – indien hij ook van mening is dat het ontslag kennelijk onredelijk is – de werknemer vervolgens een schadevergoeding toekennen. Voor het bepalen van deze vergoeding is geen landelijke formule vastgesteld zoals dat bij ontbindingsprocedures wel het geval is.

Het afgelopen jaar is door verschillende Gerechtshoven een vaste formule opgesteld en gehanteerd op basis waarvan de schadevergoeding vanwege kennelijk onredelijk ontslag werd vastgesteld. Het Hof ’s-Gravenhage knoopte daarbij – met de zogenoemde ABC-formule - direct aan bij de in ontbindingsprocedures gebruikte kantonrechtersformule en paste daarop vervolgens een korting toe van 30%. Andere gerechtshoven, waaronder ook het Hof in Amsterdam, hanteerden een eigen, op de kantonrechtersformule gelijkende formule, te weten de XYZ-formule. In deze XYZ-formule staat X voor het aantal gewogen dienstjaren, Y voor het laatst verdiende salaris en Z is de correctiefactor waarin de omstandigheden van het geval worden meegenomen. Z is maximaal 0,5, tenzij er zeer zwaarwegende redenen zijn om hiervan af te wijken.

Arrest van de Hoge Raad
In haar arrest van 27 november 2009 heeft de Hoge Raad een definitief oordeel gegeven over de door het Hof ’s-Gravenhage gehanteerde ABC-formule. Het door het Hof gewezen arrest van 2 december 2008 werd door de Hoge Raad vernietigd en terugverwezen naar het Hof te Amsterdam om de zaak opnieuw te behandelen. Samengevat oordeelt de Hoge Raad dat het Hof de ABC-formule niet had mogen toepassen. In de eerste plaats stelt de Hoge Raad dat het Hof ten onrechte de vuistregel heeft aanvaard dat het enkele ontbreken van een financiële vergoeding gebaseerd op de ABC-formule er toe leidt dat het gegeven ontslag kennelijk onredelijk is.

Voorts stelt de Hoge Raad vast dat voor de berekening van de schadevergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag niet teruggegrepen kan worden op de kantonrechtersformule (of een variant daarvan) omdat de ontbindingsprocedure een heel ander karakter heeft. Immers, de ontbindingsprocedure is een beoordeling door de kantonrechter van de billijkheid van de ontbinding en de eventueel toegekende vergoeding. In de kennelijk onredelijk ontslagprocedure gelden daarentegen de gewone procedurele regels, waarbij het bewijsrecht een grote rol speelt. De vergoeding moet namelijk daadwerkelijk geleden schade betreffen en deze dient dus per zaak gesteld en aangetoond te worden. De omvang van de vergoeding hangt bovendien mede af van de mate waarin de werkgever tegenover de werknemer tekortgeschoten is. Een dergelijke vergoeding leent zich volgens de Hoge Raad naar haar aard niet voor standaardisering.

De Hoge Raad wijst weliswaar een standaardformule af, maar ziet wel mogelijkheden voor meer eenheid in de uitspraken van de verschillende hoven en kantongerechten. Zo kan men vaststellen wat de verschillende factoren zijn die de hoogte van de geleden schade bepalen en vastleggen welke schadevergoeding aan deze factoren zal worden gekoppeld.

Wat valt te verwachten?
Op basis van deze uitspraak kan worden aangenomen dat ook de XYZ-formule niet de goedkeuring van de Hoge Raad zal krijgen voor zover deze is aan te merken als een standaardformule met een te globale maatstaf. De Hoge Raad heeft aangegeven hierover op korte termijn duidelijkheid te zullen geven.

De uitkomst van de kennelijk onredelijk ontslagprocedure blijft vooralsnog een onzekere zaak. Als de rechter het ontslag kennelijk onredelijk verklaart dan is de hoogte van de schadevergoeding van veel factoren afhankelijk en niet meer gemaximeerd tot een bedrag lager dan de kantonrechtersformule.

Meer informatie
Wilt u meer informatie over de wijzen waarop een arbeidsovereenkomst kan worden beëindigd of heeft u andere arbeidsrechtelijke vragen? Onze arbeidsrechtspecialisten helpen u graag. Meer informatie over de verschillende manieren van ontslag vindt u ook in ons Handboek Ontslagrecht.

Contactpersoon: mr. Minke M. Kroon (minke.kroon@russell.nl).