Download nieuwsflits (PDF)

Het is vaak moeilijk om schade door de overheid vergoed te krijgen. Daarom is recent een wetsvoorstel ingediend dat de procedure om schadevergoeding te vorderen vereenvoudigt. Ook wordt in meer gevallen vergoeding van schade mogelijk.

Voor burgers is het vaak niet eenvoudig om schadevergoeding te krijgen van de overheid. Op 2 februari 2011 is daarom het wetsvoorstel nadeelcompensatie en schadevergoeding bij onrechtmatige besluiten ingediend. Anders dan de naam van het wetsvoorstel doet vermoeden, wordt hierin ook de schadevergoeding bij rechtmatige besluiten gewijzigd. Deze schadevergoeding wordt nadeelcompensatie genoemd.

Schadevergoeding bij rechtmatig overheidshandelen: nadeelcompensatie
Rechtmatig overheidshandelen leidt regelmatig tot schade voor individuele belanghebbenden, bijvoorbeeld als een winkelstraat tijdelijk onbereikbaar wordt vanwege de aanleg van een nieuwe riolering. In dergelijke gevallen kan men nadeelcompensatie verzoeken. De aanspraak op een vergoeding is beperkt tot de schade die het normale maatschappelijke risico overschrijdt. De schade zal dus niet volledig vergoed worden.

Nadeelcompensatie is niet wettelijk vastgelegd, maar vloeit voort uit het algemene rechtsbeginsel dat iedereen gelijk is voor de publieke lasten (het egalité-beginsel). Wanneer een specifieke burger of groep onevenredig zwaar door een besluit of overheidshandelen wordt getroffen moet hen dan ook compensatie worden aangeboden. Daarnaast is nadeelcompensatie onderdeel van specifieke schaderegelingen, o.a. voor de Betuwelijn, met diverse afwijkende bepalingen. Dit geheel resulteert in een zeer ondoorzichtig systeem dat slechts door juridische specialisten wordt begrepen.

Het wetsvoorstel wil hier verandering in brengen. Het egalité-beginsel wordt wettelijk vastgelegd en uitgewerkt. Voorts komt er één uniforme regeling voor schadevergoeding vanwege rechtmatig overheidshandelen die alle specifieke regelingen zal vervangen. Ten slotte kan vaker nadeelcompensatie bij de bestuursrechter gevorderd worden: aan het schadetoebrengend overheidshandelen hoeft niet langer een besluit ten grondslag te liggen zodat ook schade als gevolg van feitelijk handelen (bijvoorbeeld het verplaatsen van een fietsenrek) bij de bestuursrechter kan worden gevorderd.

Schadevergoeding bij onrechtmatig overheidshandelen
Overheidsorganen kunnen ook onrechtmatig handelen, bijvoorbeeld door een sloop-vergunning te weigeren, terwijl daarvoor geen wettelijke grondslag is. In dergelijke gevallen kan de burger die daardoor schade lijdt - bijvoorbeeld doordat zijn nieuwbouwplan vertraging oploopt - onder het huidige recht via diverse procedures een schadevergoeding van het overheidsorgaan vorderen. Sommige claims kunnen alleen door bestuursrechter behandeld worden, andere alleen door de civiele rechter en weer andere door beiden.

Vereenvoudiging procedures
Het wetsvoorstel beoogt het vorderen van schade wegens rechtmatig of onrechtmatig  overheidshandelen bij de rechter te vereenvoudigen. De bestuursrechter zal ook mogen gaan oordelen over schade als gevolg van handelingen ter voorbereiding op een besluit (bijvoorbeeld een vroegtijdig bodemonderzoek). Voorts zal de bevoegdheidsverdeling tussen bestuursrechter en civiele rechter bij schade door onrechtmatig overheidshandelen in de wet worden vastgelegd. Ten slotte wordt een verzoekschriftprocedure geïntroduceerd waarmee de burger zich meteen rechtstreeks tot de bestuursrechter kan wenden als hij vindt dat het bestuursorgaan niet of onvoldoende tegemoet komt aan zijn verzoek tot schadevergoeding. De burger hoeft in beide gevallen dus niet meer te wachten tot er een besluit genomen is en hoeft ook niet eerst nog bezwaar te maken bij de overheidsinstantie voordat hij bij de rechter in beroep kan gaan.

Meer informatie
Leidt u schade door (on)rechtmatig overheidshandelen of heeft u andere vragen op het terrein van het bestuursrecht? Onze specialisten staan u graag bij.

Voor vragen naar aanleiding van deze nieuwsbrief kunt u contact opnemen met mr. Ynze Kliphuis (ynze.kliphuis@russell.nl).